نویسندگان

1 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، دانشگاه کاشان

3 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

10.22034/jss.2020.246368

چکیده

احساسات یکی از ابعاد مهم زیست دینی و اجتماعی است که نقش ارزنده­ای در فعالیت­ها و سازندگی جهان زندگی افراد و خانواده­ها دارد. احساسات دینی در زمان بیماری‌ها نظیر همه­گیری کرونا با ایجاد نگرش مثبت در فرد موجب کنار آمدن بهتر افراد و خانواده­ها در شرایط سخت می­شود. پژوهش حاضر جهت دستیابی به فهم تجربۀ زیستۀ احساسات دینی در سازگاری خانواده­ها با بحران اپیدمی کرونا در بافت استان سیستان و بلوچستان با رویکرد کیفی و روش­شناسی­ پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفت. در این پژوهش 40 نفر از اعضای زن و مرد خانواده­ها، با شیوۀ نمونه­گیری هدفمند مورد مصاحبۀ عمیق قرار گرفتند. معیار تعیین حجم نمونه بر اساس رسیدن به نقطۀ اشباع نظری تعیین شد. اطلاعات با روش تحلیل کولایزی[1] در 2 مضمون اصلی و 8 مضمون فرعی و 45 مضمون اولیه طبقه‌بندی شد. مضمون اصلی تعالی احساسی خانواده با تمسک به سرچشمۀ الهی از پنج مضمون فرعی تسهیل زندگی خانوادگی با قدرت ایمان الهی در شرایط کرونا، پناه الهی و زدودن ترس از مرگ در شرایط کرونا، خانوادۀ دین­مدار و بهبود روحیۀ خانوادگی، احساسات مثبت دینی در خانواده، و امداد الهی در گذار خانواده از خطرات کرونا، تشکیل شده است. همچنین مضمون اصلی تجدید تنظیم احساس دینی در مقابله با کرونای چالش‌زا از مضامین فرعی بحران‌زدایی با تقویت احساس تعلق دینی در خانواده، بازاندیشی مثبت و تداوم کنش­های دینی خانوادگی مطابق با شرایط کرونا، و احساس منفی ناشی از تقلیل دین، استخراج شده است. مضمون نهایی تحقیق نشانگر آن است برساخت ابعاد تعالی احساس دینی، الگوی تنظیم احساس دینی، پیوند احساسی با سرچشمۀ الهی، و به طور کلی احساسات دینی، از دلایل سازگاری خانواده‌های منطقۀ سیستان و بلوچستان در جریان افت و خیزهای کرونا است.
 
.[1] Colaizzi (Paul Francis Colaizzi 1938—2010)

کلیدواژه‌ها

برگر، پیتر (1375). ساخت اجتماعی واقعیت، ترجمۀ فریبرز مجیدی. تهران: نشر آموزش انقلاب اسلامی.
چیت‌ساز قمی، محمد­جواد (1399). «کرونا و دینداری: چالش‌ها و تحلیل‌ها»، فصلنامۀ ارزیابی تأثیرات اجتماعی (ویژه‌نامۀ پیامدهای شیوع ویروس کرونا)، 1(2):  151 -162.
خوش‌محبت، هادی (1399). «ملاحظات سلامت معنوی در بحران کرونا»، نشریۀ فرهنگ و ارتقاء سلامت، 4(1) :۴۵-۴۸.
کرمی‌پور، الله­کرم (1388). «پیتر برگر و جامعه­شناسی دین»، هفت آسمان، 42: 143- 161.
متقی‌نیا، قاسم (1400). «نقش معنویت و دینداری در رشد پس از سانحۀ کرونا ویروس در ایران»، فصلنامۀ علمی پژوهشی یافته، 1(23).
مطلبی، مسعود؛ صالح، محمد مهدی (1399). «کرونا و دینداری»، فصلنامۀ مطالعات منافع ملی، 5(19): 69- 89.
نظرسنجی ملی ایسپا پیرامون شیوع بیماری کرونا (10 اردیبهشت 1399) http://ispa.ir/Default/Details/fa/2177
 
Albers, Gwenda; Echteld, Michael A.; de Vet, Henrica C. W.; Onwuteaka-Philipsen, Bergje D.; van der Linden, Mecheline H. M.; Deliens, Luc (2010). “Content and spiritual items of quality of life instruments appropriate for use in palliative care: A review”, Journal of Pain and Symptom Management, 40: 290–300.
Allport, Gordon Willard )1960(. The Individual and His Religion. A Psychological Interpretation. New York: The Macmillan Company.
Ano, Gene G.; Vasconcelles, Erin, B. )2005(. “Religious coping and psychological adjustment to stress: A meta-analysis”, Journal of Clinical Psychology .61: 461–80.
Bentzen, Jeanet (2020). In Crisis, We Pray: Religiosity and the COVID-19 Pandemic. London, Centre for Economic Policy Research.
Boguszewski, Rafał; Makowska, Marta; Bożewicz, Marta; Podkowińska, Monika (2020). “The COVID-19 Pandemic’s Impact on Religiosity in Poland”, Religions; 11(12):646.
Buck, Tobias; Arnold, Martin; Chazan, Guy; Cookson, Clive (2020). “Coronavirus declared a pandemic as fears of economic crisis mount”, https://www.ft.com/content/d72f1e54-6396-11ea-b3f3-fe4680ea68b5
Chen, Ying; Koh, Howard K.; Kawachi, Ichiro; Botticelli, Michael; VanderWeele, Tyler J.(2020). “Religious Service Attendance and Deaths Related to Drugs, Alcohol, and Suicide among US Health Care Professionals”, JAMA Psychiatry, 77:  737–744.
Collins, Randall (2004) Interaction Ritual Chain. Princeton: Princeton University Press.
Gecewicz, Claire (2020). Few Americans say their house of worship is open, but a quarter say their faith has grown amid pandemic. Pew Research Center, April 30th.
Höllinger, Franz; Muckenhuber, Johanna (2019). “Religiousness and existential insecurity: A cross-national comparative analysis on the macro-and micro-level”, International Sociology 34(1): 19–37.
Immerzeel, Tim; Van Tubergen, Frank (2011). “Religion as reassurance? Testing the insecurity theory in 26 European countries”, European Sociological Review 29(2): 359–72.
Koenig, Harold G.(2002). Spirituality in Patient Care: Why, How, When, and What, Templeton Foundation Press: Radnor, PA, USA.
Kowalczyk, Oliwia; Roszkowski, Krzysztof; Montané, Xavier; Pawliszka, Wojciech; Tylkowski, Bartosz; Bajek, Anna  (2020). “Religion and Faith Perception in a Pandemic of COVID-19”, Jornal of Religion and Health.  59: 2671–2677 .
Krysinska, Karolina; Andriessen, Karl; Corveleyn, Josef (2014). “Religion and spirituality in online suicide bereavement: an analysis of online memorials”, Crisis. 35(5):349–56.
Lincoln, Yvonna S.; Guba, Egon G. (1985). Establishing Trustworthiness, Naturalistic Inquiry. Newbury Park, LA, Sage.
Lucchetti, Giancarlo; Góes, Leonardo Garcia; Amaral, Stefani Garbulio; Ganadjian, Gabriela Terzian; Andrade, Isabelle; de Araújo Almeida, Paulo Othávio; do Carmo, Victor Mendes; Manso, Maria Elisa Gonzalez(2020). “Spirituality, religiosity and the mental health consequences of social isolation during Covid-19 pandemic”, The International Journal of Social Psychiatry.1-8.
Molteni, Francesco; Ladini,Riccardo; Biolcati, Ferruccio; Chiesi, Antonio M.; Dotti Sani, Giulia Maria; Guglielmi, Simona; Maraffi, Marco; Pedrazzani, Andrea; Segatti, Paolo; Vezzoni, Cristiano (2021). “Searching for comfort in religion: insecurity and religious behaviour during the COVID-19 pandemic in Italy”, European Societies, 23(1): S704-S720.
Norris, Pippa; Inglehart, Ronald (2011). Sacred and Secular: Religion and Politics Worldwide. New York: Cambridge University Press.
Riis, Ole; Woodhead, Linda (2010). A Sociology of Religious Emotion. Oxford: Oxford University Press.
Saad, Marcelo; Medeiros, Roberta de (2012). “Spiritual-Religious Coping—Health Services Empowering Patients’ Resources”, in: Complementary Therapies for the Contemporary Healthcare, INTECH Open: London, UK.
Sibley, Chris G.; Bulbulia, Joseph )2012(. “Faith after an Earthquake: A Longitudinal Study of Religion and Perceived Health before and after the 2011 Christchurch New Zealand Earthquake”, PloS. 7) 12(: e49648.
Storm, Ingrid (2017). “Does economic insecurity predict religiosity? Evidence from the European social survey 2002-201”, Sociology of Religion, 78: 146–72.
Sulmasy, Daniel P. (2009). “Spirituality, religion, and clinical care”, Chest  Journal, 135: 1634–1642.
Voas, David; Chaves, Mark (2016). “Is the United States a counterexample to the secularization thesis?”, American Journal of Sociology, 121(5): 1517–56.
Zapata, Oscar (2018). “Turning to God in tough times? Human versus material losses from climate disasters in Canada”, Disaster and Climate Change Economics, 2(3): 259–81.