تحلیل و ارزیابی روایت‌های طلاق نزد مردان و زنان (مورد مطالعه: شهر اراک)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جامعه شناسی ، واحد آشتیان ، دانشگاه آزاد اسلامی ، آشتیان ، ایران

2 گروه جامعه شناسی، واحد آشتیان، دانشگاه آزاد اسلامی، آشتیان، ایران

چکیده
زمینه و هدف: طلاق به‌عنوان یکی از چالش‌های برجسته اجتماعی در ایران معاصر، پیامدهای چندوجهی بر سلامت روانی، روابط بین‌فردی و ساختار خانواده برجای می‌گذارد.
روش و دادهها: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش نظریه مبنایی انجام گرفت. مشارکت‌کنندگان شامل ۳۰ نفر از مردان و زنان مطلقه ساکن شهر اراک بودند که با معیارهای تنوع در سن، تحصیلات، مدت زندگی مشترک و علت طلاق انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت.
یافتهها: بر اساس مدل پارادایمی پژوهش، مقوله هسته‌ای «فقدان عشق و سردی عاطفی» نیروی محرک اصلی طلاق در اراک است. شرایط علی شامل تعارضات خانوادگی، بدبینی و روابط فرازناشویی؛ شرایط زمینه‌ای فشارهای اقتصادی، تجمل‌گرایی و کشمکش سنتمدرنیته؛ و شرایط مداخله‌گر مشکلات جنسی، ازدواج شتاب‌زده و کم‌مهارتی ارتباطی می‌باشند. راهبرد غالب، تعارضمحور است و پیامدها به مثبت (رهایی، استقلال) و منفی (انگ، تنهایی، افسردگی) تقسیم می‌شوند.
بحث و نتیجهگیری: مدل پارادایمی حاصل از این پژوهش، طلاق در اراک را نه یک رویداد آنی، بلکه فرایندی تدریجی نشان می‌دهد که در هم‌تنیدگی عوامل فردی، بین‌فردی و ساختاری شکل می‌گیرد. برجستگی مقوله «سردی عاطفی» در هر دو گروه جنسی، لزوم توجه به برنامه‌های آموزش مهارت‌های عاطفی و ارتباطی پیش از ازدواج و در طول زندگی مشترک را آشکار می‌سازد. تفاوت‌های جنسیتی در اولویت‌بندی علل، حاکی از نیاز به مداخلات متمایز برای مردان و زنان است.

کلیدواژه‌ها


پرویزی، ف. (1397). پدیدارشناسی طلاق در شهرستان دره شهر (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه ایلام.
ریتزر، ج. (1383) نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر، تهران: انتشارات علمی.
ساروخانی، ب. (1400). مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده. تهران: سروش.
ستوده، ه. (1392). مقدمه‌ای بر آسیب‌شناسی اجتماعی. تهران: دنیای کتاب.
سگالن، م. (1393). جامعه‌شناسی تاریخی خانواده (مترجم: ح. الیاسی). تهران: مرکز.
شهریاری، م.، و نواح، ع. (۱۴۰۱). تجربه زیسته زنان متقاضی طالق از فرایندهای وقوع طلاق، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 15(1)، 120-97.  https://doi.org/10.22035/jicr.2022.2916.3265
کوزر، ل. (1400). زندگی و اندیشه بزرگان جامعه‌شناسی (مترجم: م. ثلاثی)، تهران: علمی.
کرایب، ی. (1400). نظریه اجتماعی مدرن (مترجم: ع. مخبر). تهران: آگاه.
گیدنز، آ. (1392). پیامدهای مدرنیته (مترجم: م. ثلاثی). تهران: مرکز.
گیدنز، آ. (1400). دگرگونی عشق و صمیمیت (مترجم: ح. چاوشیان). تهران: پارسه..
گیدنز، آ. و ساتن، ف. (1400). جامعه‌شناسی (ویراست هشتم) (مترجم: ح. چاوشیان). تهران: علمی.
مسعودی‌نیا، ز.، بانکی‌پورفرد، ا.، و قلی‌زاده، آ. (1394). مطالعه کیفی تجارب مردان و زنان طلاق گرفته از عوامل فرهنگی زمینه‌ساز طلاق. فصلنامه جامعه‌شناسی کاربردی، 26(1)، 39-64.  https://jas.ui.ac.ir/article_18387.html
نامنی، ا.، ایزانلو، م. (۱۴۰۴). بررسی رابطه الگوهای ارتباطی خانواده مبدأ و طرحواره‌های ناسازگار اولیه با نگرش به طلاق: نقش میانجی سبک‌های دلبستگی. فصلنامه خانواده پژوهی، ۲۱(۴)، ۸۰-۱۰۹. https://doi.org/10.48308/jfr.2025.232590.1614   
چیت ساز، م. (1402). خانوادۀ ایرانی و تحولات فرهنگی-اجتماعی: تحلیل نسلی. مسائل اجتماعی ایران، 13(1)، 101-77. https://jspi.khu.ac.ir/article-1-3625-fa.pdf  
Clarke-Stewart, A., & Brentano, C. (2006). Divorce: Causes and consequences. Yale University Press.
Coltrane, S., & Collins, R. (2001). Sociology of marriage & the family: Gender, love, and property. New York: Wadsworth/Thomson Learning.
Dykstra, P. A., & Fokkema, T. (2007). Social and emotional loneliness among divorced and married men and women: Comparing the deficit and cognitive perspectives. Basic and Applied Social Psychology, 29(1), 1–12. https://psycnet.apa.org/buy/PI
Kaplan, A., & Herbst, A. (2015). Stratified patterns of divorce: Earnings, education, and gender. Demographic Research, 32, 949–982. https://doi.org/10.4054/DemRes.2015.32.34
Leopold, T. (2018). Gender differences in the consequences of divorce: A study of multiple outcomes. Demography, 55(3), 769–797. https://doi.org/10.1007/s13524-018-0667-6    
Leopold, T., & Kalmijn, M. (2016). Is divorce more painful when couples have children? Evidence from long-term panel data on multiple domains of well-being. Demography, 53(6), 1717–1742. https://doi.org/10.1007/s13524-016-0518-2
Parker, G., Durante, K. M., Hill, S. E., & Haselton, M. G. (2022). Why women choose divorce: An evolutionary perspective. Current Opinion in Psychology, 43, 300–306. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2021.07.020
Shor, E., Roelfs, D. J., Bugyi, P., & Schwartz, J. E. (2012). Meta-analysis of marital dissolution and mortality: Reevaluating the intersection of gender and age. Social Science & Medicine, 75(1), 46–59. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2012.03.010
دوره 19، شماره 3
پاییز 1404
صفحه 112-132

  • تاریخ دریافت 29 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 12 آبان 1404
  • تاریخ اولین انتشار 12 آبان 1404
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404