جایگاه زن در جامعه ازمنظر اعضای جماعت دعوت و اصلاح کردستان: ارائة سنخ‌شناسی

نوع مقاله : علمی

نویسندگان

1 دانشیار جامعه‌شناسی دانشگاه کردستان و پژوهشگر پژوهشکده کردستان‌شناسی

2 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه کردستان

چکیده
عدالت، آزادی، برابری و رهایی از تبعیض و نابرابری درمیان انسان­ها، به‌ویژه میان زنان و مردان، از پیام­های اصلی ادیان آسمانی و به‌خصوص دین اسلام است. هدف این پژوهش، بررسی رویکرد یکی از جریان­های مذهبی فعال اهل سنت در کردستان، یعنی جماعت دعوت و اصلاح،  به زنان است. روش مطالعة حاضر کیفی است و برای انجام عملیات میدانی از روش مردم­نگاری و برای تحلیل داده­ها از نظریة مبنایی استفاده شده است. با استناد به مصاحبة نیمه­ساخت­یافته با 30 عضو فعال جماعت دعوت و اصلاح ساکن شهر سنندج، اعضای جماعت با اتخاذ رویکرد نو به مسئلة زنان و با اعطای مسئولیت به آنان، رویکردی جدا از سنت­گرایی ملی و دینی درقبال زنان اختیار کرده‌اند. جریان مذهبی مزبور، با تفسیر جدید از فقه و متون دینی، به دفاع از حقوق زنان و انتقاد از وضع موجود در کردستان درباب زنان پرداخته و رویکرد اسلامی را بهترین مدافع و حافظ حقوق زنان معرفی می­کند. رویکرد جماعت دعوت و اصلاح درباب زنان و جایگاه آنها در جامعه، بازاندیشانه، اصلاحی و در پیِ حمایت از حضور و فعالیت زنان در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی در جامعه است. رویکرد اعضای جماعت به زنان ذیلِ سه سنخ تناسب­گرایی، سنت­گرایی، و اخلاق­گرایی اسلامی تقسیم‌پذیر است.
 

کلیدواژه‌ها


احمد، لیلا (1391) زنان و جنسیت در اسلام، ترجمۀ فاطمه صادقی، تهران: نشر زنان و قوانین در جوامع مسلمان.
اسپوزیتو، جان اُ. وال (1392) جنبش‌های اسلامی معاصر (اسلام و دموکراسی)، ترجمۀ شجاع احمدوند، تهران: نی.
استراس، آنسلم و جولیت کوربین (1385) اصول روش تحقیق کیفی: نظریة مبنایی، رویه­ها و شیوه­ها، ترجمۀ بیوک محمدی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
اینگلهارت، رونالد و پیپا نوریس (1389) مقدس و عرفی (دین و سیاست در جهان)، ترجمۀ مریم وتر، تهران: کویر.
براهنی، رضا (1356) تاریخ مذکر، علل تشتت فرهنگ در ایران، تهران: علمی.
جماعت دعوت و اصلاح ایران (1394) مرام‌نامه و اساس­نامة جماعت دعوت و اصلاح، مصوب کنگرة چهارم، 21و 22 مرداد 1394.
برویین­سن، مارتین وان(1387)«از عادله خانم تا لیلا زانا؛ زنان در جایگاه رهبران سیاسی کُرد»، ترجمۀ حمزه محمدی، فصلنامه زریبار، شماره56-57: 256-273.
رایس، کلارا کولیور (1383) زنان ایرانی و راه و رسم زندگی آنان، ترجمۀ اسدالله آزاد، تهران: کتابدار.
رستم­پور، سمیه (1395) «زنان مهمانان ناخواندة مجلس پدرسالاری روشنفکری کردستان»، ژیلوان، شمارة 8: 45.
رسول­پور، خبات (1392) تبیین جامعه­شناختی شکل­گیری جماعت دعوت و اصلاح ایران و تحول گفتمانی، پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه خوارزمی.
روآ، الیویه ( 1378) تجربة اسلام سیاسی، ترجمۀ محسن مدیرشانه­چی و حسین مطیعی‌امین، تهران: الهدی.
رید، اولین (1380) آزادی زنان، ترجمۀ افشنگ مقصودی، تهران: گل‌آذین.
سلامی، نذیر احمد(1379) نگاهی کوتاه به جایگاه زن در اسلام، زاهدان: ندای اسلام.
شارون، جوئل (1394) ده­پرسش از دیدگاه جامعه­شناسی، ترجمۀ منوچهر صبوری، تهران: نی.
صادقی، حسین؛ تقوی، علی(1381) «نگاهی به جایگاه زن در اسلام»، مبلغان، شمارۀ 43:32-32.
عبادی، محسن (1391) مطالعة جامعه‌شناختی جماعت دعوت و اصلاح ایران، پایان­نامة کارشناسی‌ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه تهران.
عنایت، حمید (1392) اندیشة سیاسی در اسلام معاصر، ترجمۀ بهاءالدین خرمشاهی، تهران: خوارزمی.
فاطمی، عباس(1384) تأملی بر مشارکت سیاسی- اجتماعی زنان، قبل و بعد از انقلاب اسلامی ایران(1332-1380)، تهران: نشر رمز.
فریدمن، جین (1389) فمینیسم، ترجمۀ فیروزه مهاجر، تهران: آشیان.
قرضاوی، یوسف (1389) «مصاحبه با شبکة ماهواره­ای (أنا) با موضوع بررسی حقوق زنان در اسلام» (www.islahweb.org)، تاریخ دسترسی: 24/01/1389.
کینان، درک (1376) کردها و کردستان، ترجمۀ ابراهیم یونسی، تهران: نگاه.
محمدپور، احمد (1389) روش در روش: دربارة ساخت معرفت در علوم انسانی، تهران: جامعه­شناسان.
محمدی، بیوک (1387) درآمدی بر روش تحقیق کیفی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
محمدی، نعیما (1392) تبیین جامعه­شناختی جنبش زنان در کشورهای عضو کنفرانس اسلامی، رسالة دکتری جامعه‌شناسی، تهران: دانشگاه تربیت‌مدرس.
محمدی، نعیما و علی‌محمد حاضری (1395) «تأملی نظری درباب موانع توسعۀ فمینیسم اسلامی»، جامعه‌شناسی ایران، شمارۀ 54: 3-24.
نصیری، مهدی (1381) جایگاه اجتماعی زن از منظر اسلام، تهران، کتاب صبح.
واعظی، محمدجواد؛ جباری، محمدرضا(1389)نگاهی تاریخی به وضعیت زن در اسلام، تاریخ اسلام در آینه پژوهش، شماره 26، ص 143-164.
Geertz,C (1983) “The Way We Think Now:Toward an Ethnography  of Modern Thought”. In Local Knowledge :Further Essays in Interpretive Anthropology.New York:Basic Books
Moghadam, Valentine (2005) Islamic Feminism: its Discontents and its Prospects. International Congress on Islamic Feminism, Barcelona, Spain, October 29, www.islamicfeminism.org.
دوره 12، 3(اولین ویژه نامه کردستان)
این ویژه نامه با همکاری دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج به چاپ رسیده است.
پاییز 1397
صفحه 102-124

  • تاریخ دریافت 26 اسفند 1397
  • تاریخ اولین انتشار 26 اسفند 1397
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1397