نویسندگان

1 پژوهشگر پژوهشکدة سیاستگذاری علم، فناوری و صنعت، دانشگاه صنعتی شریف

2 عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف، پژوهشکدة سیاستگذاری علم، فناوری و صنعت

چکیده

یکی از مهم‌ترین ابعاد پژوهش و نوآوری مسئولانه، ایجاد الگویی جدید برای حکم‌رانیِ علم است. به‌این‌منظور، در مقالة حاضر به نقد و بررسی الگو‌های کنونی مدیریت و حکم‌رانی جوامع علمی پرداخته شده است که ترکیبی از الگو‌های بوروکراتیک سلسله‌مراتبی، بازاری و شبکه‌ای است. این الگو‌ها با توجه به اقتضائات پژوهش و نوآوری مسئولانه بررسی خواهند شد. اصلی‌ترین پرسش مقالة حاضر این است که خاستگاه مفهوم «پژوهش و نوآوری مسئولانه» چیست و حکم‌رانیِ مناسب برای تحقق پژوهش و نوآوری مسئولانه چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد، حکم‌رانی علم در چارچوب پژوهش و نوآوری مسئولانه چه شروط عملی و مدیریتی‌ای دارد و این شروط را با چه تغییرات یا تحول‌هایی در نظام حکم‌رانی دانشگاه‌ها در ایران می‌توان برآورده کرد. برای نیل به این مقصود، با نگاهی تاریخی به الگوهای حکم‌رانی دانشگاه‌ها در ایران، به‌صورت موردی، شیوه‌های تکوین نظام حکم‌رانی دانشگاه تهران مطالعه شده است. نتیجة راهبردی پژوهش این است که با توجه به ساختار سست مدیریت دانشگاه‌ها در ایران و عدم توازن حکم‌رانی شبکه‌ای آموزش‌عالی، مفهوم مدیریت نوین دولتی قادر است مفهوم مسئولیت‌پذیری و نظام پاسخگویی سلسله‌مراتبی در دانشگاه‌ها را به‌نحوی معتدل احیا کند.

کلیدواژه‌ها

سرزعیم، ع (1394) طرحی برای تأمین مالی تحصیلات عالی، دسترسی در نشانی http://sarzaeem.ir/fa/jornals/shams/1312-financing-higher-education (تاریخ دسترسی: ۳۰ فروردین ۱۳۹۷)
سیاسی، علی‌اکبر (1393) یک زندگی سیاسی، تهران: ثالث.
فراستخواه، مقصود (1388) ٬٬استقلال دانشگاه (تحولات مفهومی و چالش‌های جهانی آن با مروری بر تاریخچه در ایران)٬٬، در:دانشگاه و آموزشعالی، تهران: نی: 11-37.
Bevir, M. (2012). Governance: A very short introduction. OUP Oxford.
Bloor, D. (1991). Knowledge and social imagery. University of Chicago Press.
Broucker, B., De Wit, K., & Leisyte, L. (2015). "An evaluation of new public management in higher education". EAIR 37th Annual Forum in Krems, (September), 1–33.
Bush, V. (1945). Science: The endless frontier. Transactions of the Kansas Academy of Science (1903-), 48(3), 231–264.
Castells, M. (2009). Transcript of a Lecture on Higher Education. University of the Western Cape, 7 August 2009.
Chandler, J., Barry, J., & Clark, H. (2002). "Stressing Academe: The Wear and Tear of the New Public Management". Human Relations, 55(9), 1051–1069. http://doi.org/10.1177/0018726702055009019
Clark, B. R. (1998). "The entrepreneurial university: Demand and response". Tertiary Education and Management, 4(1), 5–16. http://doi.org/10.1080/13583883.1998.9966941
Collins, H., & Pinch, T. (1998). The golem: What you should know about science. Cambridge University Press.
Collins, H., & Pinch, T. (2008). Dr. Golem: how to think about medicine. University of Chicago Press.
Collins, H., & Pinch, T. (2014). The golem at large: What you should know about technology. Cambridge University Press.
De Saille, S. (2015). "Innovating innovation policy : the emergence of ’Responsible Research and Innovation’". Journal of Responsible Innovation, 9460(February 2016), 151–168. http://doi.org/10.1080/23299460.2015.1045280
Deem, R. (2001). "Globalisation, New Managerialism, Academic Capitalism and Entrepreneurialism in Universities: Is the local dimension still important?" Comparative Education, 37(1), 7–20. http://doi.org/10.1080/03050060020020408
Etzkowitz, H., & Leydesdorff, L. (2000). "The dynamics of innovation: from National Systems and “Mode 2” to a Triple Helix of university–industry–government relations". Research Policy, 29(2), 109–123. http://doi.org/10.1016/S0048-7333(99)00055-4
European Commission. (2014). Responsible Research and Innovation. Europe’s ability to respond to societal challenges, 4. http://doi.org/10.2777/11739
European Commission Decision. (2016). Horizon 2020 Work Programme 2016 - 2017. 16. Science with and for Society.
Glerup, C., & Horst, M. (2014). "Mapping “social responsibility” in science". Journal of Responsible Innovation, 1(1), 31–50. http://doi.org/10.1080/23299460.2014.882077
Guston, D. H. (2004). "Responsible innovation in the commercialized university". Buying in or Selling out, 161–174.
Héritier, A., Joerges, C., Mény, Y., & Weiler, J. (2001). The White Paper on European Governance: a response to shifting weights in interinstitutional decision-making. In Mountain or Molehill?: A Critical Appraisal of the Commission White Paper on Governance. Harvard Law School.
Holm, P., Guilhot, N., Dumitrescu, D., Griffin, G., Jarrick, A., Rév, I., … Thys-Clement, F. (2009). Emerging Trends in Socioeconomic Sciences and Humanities in Europe: the METRIS Report. Luxembourg: European Commission, EUR.
Jansen, D. (2010). Governance and performance in the German public research sector: Disciplinary differences (Vol. 32). Springer Science & Business Media.
Jasanoff, S. (2004). States of knowledge: the co-production of science and the social order. Routledge.
Kuhn, T. S. (2012). The structure of scientific revolutions. University of Chicago press.
Latour, B. (1987). Science in action: How to follow scientists and engineers through society. Harvard university press.
Merton, R. K. (1968). "The Matthew effect in science". Science, 159(3810), 56–63.
Merton, R. K. (1973). "The normative structure of science". The Sociology of Science: Theoretical and Empirical Investigations, 267.
Mintzberg, H., & Rose, J. (2003). "Strategic management upside down: Tracking strategies at McGill University from 1829 to 1980". Canadian Journal of Administrative Sciences, 20(4), 270.
Olssen, M., & Peters, M. A. (2005). "Neoliberalism, higher education and the knowledge economy: from the free market to knowledge capitalism". Journal of Education Policy, 20(3), 313–345. http://doi.org/10.1080/02680930500108718
Owen, R., Stilgoe, J., Macnaghten, P., Gorman, M., Fisher, E., & Guston, D. (2013). "A framework for responsible innovation". Responsible Innovation: Managing the Responsible Emergence of Science and Innovation in Society, 27–50.
Polanyi, M. (2000). "The republic of science: Its political and economic theory". Minerva, 38(1), 1–21.
Popper, K. (1963). Conjectures and refutations (Vol. 7). London: Routledge and Kegan Paul.
Popper, K. (2005). The logic of scientific discovery. Routledge.
Sarewitz, D. (2016). "Saving Science". The New Atlantis, 49, 4–40.
Schubert, T., & Schmoch, U. (2010). "New Public Management in Science and Incentive-Compatible Resource-Allocation Based on Indicators". In Governance and performance in the German public research sector: Disciplinary differences (pp. 3–18). Springer Science & Business Media.
Shapin, S., Schaffer, S., & Hobbes, T. (1985). Leviathan and the air-pump. Br Soc Philosophy Sci.
Stephan, P. (2012). How economics shapes science. Cambridge, MA: Harvard University Press. Retrieved from http://sites.gsu.edu/pstephan/files/2014/07/How-Economics-Shapes-Science.Stephan-1dxay4y.pdf
Stilgoe, J. (2013). "Developing a framework for responsible innovation". Research Policy, 42(9), 1568–1580. http://doi.org/http://dx.doi.org/10.1016/j.respol.2013.05.008
Von Schomberg, R. (2013). "A vision of Responsible Research and Innovation". In R. Owen, M. Heintz, & J. Bessant (Eds.), Responsible Innovation (pp. 1–34). London: John Wiley.