مطالعة پدیدة بی‌هنجاری دینی در بین دانشجویان دانشگاه‌های ایلام (ارائة نظریة مبنایی)

فراستخواه, مقصود; رحمانی, جبار; سپیدنامه, بهروز

مطالعة پدیدة بی‌هنجاری دینی در بین دانشجویان دانشگاه‌های ایلام (ارائة نظریة مبنایی)

نوع مقاله : علمی

نویسندگان

مقصود فراستخواه ¹

جبار رحمانی ²

بهروز سپیدنامه ³

¹ دانشیار موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی

² استادیار انسا‌‌ن‌شناسی فرهنگی ، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

³ دانشجوی دکتری جامعه شناسی فرهنگی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تحقیقات و فناوری و عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام

چکیده

دین‌ یکی از کهن‌ترین نهادهای بشری است که به‌دلیل مشروعیت‌داشتنِ هنجارهایش انسجام‌آفرین است، اما دگرگونی‌های اجتماعی ممکن است سبب کاهش مشروعیت هنجارهای دینی در جامعه و استقرار هنجارهای جدید و خویش‌آفرین شوند که به پدیده‌ای به نام بی‌هنجاری دینی خواهد انجامید. در این مقاله، به‌منظور مطالعة وضعیت بی‌هنجاری دینی دربین دانشجویان دانشگاه‌های ایلام، پس از مرور مطالعات پیشین و تدوین چارچوب مفهومی در چارچوب پارادایم کیفی، سنت تفسیری و نظریة مبنایی، و با بهره‌گیری از ابزار مصاحبة نیمه‌ساختمند، داده‌های تحقیق جمع‌آوری شد. یافته‌ها نشان‌دهندة وجود پدیدة بی‌هنجاری دینی دربین گروهی از دانشجویان است که شامل مراحل دین عادی، ورود به دانشگاه، تحولات زیست دانشجویی، تردید در هنجارهای دینی، بحران مشروعیت هنجارها و استقرار نظام هنجاری جدید است. دانشجویان به‌منظور رهایی از تعارض‌های ناشی از بی‌هنجاری دینی، به ایجاد گونه‌هایی از دین‌داری خودمرجع و خنثی‌سازی اثرهای آن اقدام می‌کنند. مقولة‌ کانونی این مطالعه ناحتمیّت دین است. در این مطالعه، الگوی پارادایمیک اخذشده از داده‌ها در چارچوب نظریة مبنایی درقالب عوامل علّی، زمینه‌ای، مداخله‌ای‌، راهبردی و پیامدی ترسیم، توصیف و تشریح شده است.

کلیدواژه‌ها

دانشجویان

نظریة مبنایی

بی‌هنجاری دینی

دین‌داری خودمرجع

ناحتمیّت دین