نوع مقاله : علمی

نویسندگان

1 گروه جامعه شناسی دانشکده ادبیات دانشگاه خوارزمی تهران

2 دانشجوی دکتری مسائل اجتماعی ایران - دانشگاه خوارزمی

10.22034/jss.2021.529747.1534

چکیده

شیوع کرونا پیامدهای اجتماعی گوناگونی داشته و سبب ظهور یا تشدید برخی مسائل اجتماعی شده است. دین یکی از عرصه‌های مهمی است که در تأثیر متقابل با این پدیده قرار گرفته است. تبیین رابطه دین و کووید19 در بخش نظری با رویکردی انتقادی در تحلیل مسائل اجتماعی، صورت گرفته است. این رویکرد منتقد مناسبات موجود در جامعه‌ است و تلاش می‌کند توده‌ها را به تشخیص ماهیت منافع حقیقی خود قادر سازد.
برای بررسی تأثیر شیوع ویروس بر بعد اعتقادی دین‌داری، روش تحلیل ثانویه بر روی نتایج نظرسنجی‌های داخلی و خارجی انجام شده و در بخش تأثیر آن بر بعد مناسکی و پیامدی از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است.
یافته‌ها در بعد اعتقادی نشان می‌دهد هرچند این بحران عده‌ای را به تردید در اعتقادات مذهبی‌شان واداشته، اما به تقویت بنیان‌های اعتقادی تعداد بیشتری از مردم انجامیده و در بعد مناسکی هرچند باعث تعطیلی مناسک جمعی شده اما اجتماعات مناسکی مجازی، صورت‌های افسون‌زای بدیعی برای دین ایجاد کرده‌اند. می‌توان گفت در پی این بحران، دین‌ فردی که در بعد اعتقادی متبلور است، تقویت و دین نهادی که اغلب در مناسک جمعی تبلور می‌یابد، تضعیف شده است. برای بررسی بعد پیامدی دین می‌توان پیامدهای باور و عمل دینی را در قالب کارکردها و کژکارکردها صورت‌بندی کرد. از حیث کژکاردکردها، اطلاعات ناصحیح بهداشتی برخی متولیان دین در مورد پیشگیری و درمان و نیز مقاومت آنان در برابر تعطیلی اماکن مذهبی، و از حیث کارکردها ایمان مذهبی به عنوان یکی از استراتژی‌های بقا از طریق ایجاد احساس امنیت در زمان بحران قابل ذکر است.

کلیدواژه‌ها