نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم اجتماعی دانشگاه الزهرا(س)

2 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه الزهرا(س)

3 کارشناس ارشد پژوهشگری اجتماعی،دانشگاه الزهرا

10.22034/jss.2020.242373

چکیده

انسجام خانوادگی بهعنوان مفهومی که نشاندهندة رابطة میان والدین و فرزندانی است
که خانة پدری خود را پس از ازدواج ترک کردهاند، توسط بنگستون و رابرت، در رد نظریة
فروپاشی خانوادة هستهای، مطرح شد. هدف از تحقیق حاضر، بررسی تأثیر متغیرهای
ساختاری بر دو بعد انسجام (ارزشی و کارکردی) در این نظریه است. با روش نمونهگیری
خوشهای، 256 نفر از فرزندان ازدواجکردة سه منطقة شهر تهران که حداقل یکی از
والدین آنها در قید حیات بودند، انتخاب و تحقیق به روش پیمایش به اجرا درآمد. نتایج
نشان میدهد اگرچه میزان انسجام ارزشی و کارکردی در خانوادههای تهرانی در حد
متوسط است، ولی با شرایط بحرانی فاصله دارد. بهعلاوه، این مقادیر نشان میدهد که
جامعة ما با وضعیت معمول خود که در آن حمایتهای متقابل خانوادگی بسیار بالاست،
تفاوت زیادی کرده است. همچنین، روابط دومتغیره حاکی از آن است که از میان
مؤلفههای ساختار خانوادگی که متغیر مستقل تحقیق محسوب میشوند، فقط متغیر
برخورداری والدینی با انواع انسجام ارزشی و کارکردی رابطة معناداری برقرار کرده است.
روابط همبستگی موجود نشانگر آن است که پسران نسبت به دختران کمتر حمایت
والدین را دریافت میکنند، ولی در حمایت از والدین و انسجام ارزشی یا باور به
مسئولیتها و وظایف، تفاوت معناداری با دختران ندارند. همچنین، براساس مدلرگرسیونی، 4,25 درصد واریانس متغیر انسجام کارکردی مادران، 4,11 درصد تغییرات
انسجام کارکردی پدران، 2,11درصد تغییرات متغیر انسجام کارکردی فرزندان
ازدواجکرده و 4,55 درصد واریانس متغیر انسجام ارزشی، توسط مؤلفههای ساختار
خانواده تبیین شدهاند. درنهایت، تحلیل مسیر متغیرهای وابسته نشان میدهد که ضرایب
تأثیر غیرمستقیم متغیرهای ساختاری بسیار ضعیف است.

کلیدواژه‌ها

باستانی سوسن و فاطمه ذکریایی سراجی (1391» (تفاوتهای جنسیتی در سالمندی:
شبکههای اجتماعی و حمایتهای اجتماعی»، مجلة مسائل اجتماعی، سال سوم، شمارة 1 :
.58-33
پاپالیا دایان ای، سالی وندکاس الدز و روت داسکین فلدمن (1390 (روانشناسی رشد و تحول
انسان، ترجمة داوود عرب قهستانی، دکتر سیامک نقشبندی، افسانه حیات روشنایی،
هامایاک آوادیس یانس، دکتر حمیدرضا سهرابی و فروزنده داورپناه، تهران: انتشارات رشد.
سرایی حسن (1385» (تداوم و تغییر خانواده در جریان گذار جمعیتی ایران» نامة انجمن
جمعیتشناسی ایران، شمارة 2 :37-60 عبدی، عباس (1393 (مقدمهای بر پژوهش و جامعهشناسی خانواده در ایران، تهران: نشر نی.
فاتحیزاده، مریم، فاطمه بهجتی اردکانی و احمدرضا نصراصفهانی (1384 (بررسی تأثیر عوامل
خانوادگی در پایینبودن آمار طلاق در شهرهای یزد، اردکان و میبد، مطالعات تربیتی و
روانشناسی دانشگاه فردوسی، 117-135.
فتحی، یوسف (1396» (رابطة حمایتی خانواده و سرمایة اجتماعی و تأثیر آنها بر کنترل
اجتماعی از منظر قرآن»، پژوهشنامة معارف قرآنی، شمارة 28 :7-29.
کریمی، زینب (1386 (بررسی عوامل جامعهشناختی و جمعیتشناختی مؤثر بر حمایت
بیننسلی (فرزندان-والدین) مطالعة موردی شهر ورامین، استان تهران، پایاننامة کارشناسی
ارشد جمعیتشناسی، دانشگاه تهران.
گزیدة نتایج سرشماری عمومی و نفوس و مسکن، 1385 ،1390 ،1395.
گیدنز آنتونی، کارن بردسال (1393 ،(جامعهشناسی، ترجمة حسن چاووشیان، تهران، نشر نی.
کارتی، مک، جین ریبنز و روزالیند ادواردز (1390 (مفاهیم کلیدی در مطالعات خانواده، ترجمة
محمدمهدی لبیبی، تهران: نشر علم.