بررسی تجربی الگوی روابط قومی در ایران ( تحلیل کمی دادههای یک پیمایش ملی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای جامعه شناسی گرایش مسائل اجتماعی ایران، دانشگاه شهید بهشتی

10.22034/jss.2020.242371

چکیده

با توجه به چندفرهنگیبودن ایران، شناسایی الگوی مطلوب روابط قومی مسئلهای
ضروری است. این تحقیق مبتنی بر یک پیمایش ملی (در سال 1397 (با حجم نمونة
1950 نفر در میان فارسها (تهران)، ترکها (تبریز)، کردها (سنندج)، عربها (اهواز) و
بلوچها (زاهدان) است که در آن گرایش ملی، گرایش قومی، گرایش به نظام سیاسی،
گرایش قومیِ فرامرزی، گرایش به فرهنگ و جامعة غربی و درنهایت، گرایش به
اجتماعات قومی دیگر مورد سنجش قرار گرفته است. همچنین با استفاده از مدل
الگوی مطلوب روابط قومی در ایران شناسایی شد. یافتهها نشان میدهد فارسها 3 بِری،
بیشترین گرایش ملی، بیشترین گرایش به اجتماعات قومی دیگر و کمترین گرایش به
نظام سیاسی را دارند. علاوهبراین، ترکها دارای کمترین گرایش به اجتماعات قومی
دیگر و بیشترین گرایش قومیِ فرامرزی هستند. درمجموع، الگوی روابط قومی که اکثر
پاسخگویان (تقریباً 75 درصدشان) ترجیح میدهند، الگوی چند فرهنگگرایی یا
انسجام بخشی است

کلیدواژه‌ها


احمدلو، حبیب (1381 (بررسی رابطة میزان هویت ملی و هویت قومی در بین جوانان تبریز، رسالة
کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.
امیدی، جواد (1396 (مطالعة تطبیقی-تاریخی سیاستهای قومی در ایران و نقش آن در تنازعات قومی
(1357-1304 ،(رسالة کارشناسیارشد، دانشگاه یزد.
آئیندوست، سمانه (1391 (بررسی اثرات فرصتهای نابرابر بر اقوام ایران، رسالة کارشناسی ارشد،
دانشگاه فردوسی مشهد.
بختیاری، صادق و مجید دهقانیزاده و سیدمجتبی حسینپور (1385» (بررسی جایگاه استانهای کشور
از منظر شاخص توسعة انسانی»، مجلة دانش و توسعه، شمارة 19 :11 -30 .
جعفری، حسین (1392 (بررسی رابطة سرمایة اجتماعی با هویت قومی و هویت ملی (مطالعهای بر روی
ترکمنهای استان گلستان)، رسالة کارشناسی ارشد، دانشگاه گیلان.
چلبی، مسعود (1393 (تحلیل نظری و تطبیقی در جامعهشناسی، تهران: نشر نی.
چلبی، مسعود (1384 (جامعهشناسی نظم (تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی)، تهران: نشر نی.
درآینده، صالح (1390 (جایگاه هویت ملی در مقایسه با هویتهای قومی جوانان ساکن شهر تهران،
رسالة کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
ظهرابی، امیر (1389 (بررسی رابطة بین میزان گرایش به هویت ملی و قومی در بین کردها، رسالة
کارشناسی ارشد، دانشگاه مازندران.قریشی، فاطمه، بررسی تطبیقی گرایش به هویت جامعهای (ملی) در بین شهرهای تکقومی و
چندقومی، رسالة کارشناسی ارشد، دانشگاه خوارزمی.
مالشویچ، سینیشا (1390 (جامعهشناسی قومیت، ترجمة پرویز دلیرپور، تهران: انتشارات آمه.
محمودی، محمدجواد (1388» (محاسبة شاخص توسعة انسانی: کشور، استان تهران و شهرستانهای
آن»، فصلنامة جمعیت، شمارة 67 و 68 :81-118 .
میرزایی، سیدآیتاله (1390 (گرایش به ناسیونالیسم ایرانی در بین دانشجویان (با تأکید بر خاستگاه
قومی آنها)، رسالة دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی.
نیسی، عبدالکاظم (1389» (شاخص توسعة انسانی در استانهای ایران»، نشریة علوم بهداشتی
جندیشاپور، دورة دوم، شمارة 2 :62_55
Etzioni, A. 1993. The spirit of community: The reinvention of American
society. New York: Simon & Schuster.
Etzioni, A. 1996. The new golden rule: Community and morality in a
democratic society. New York: Basic Books.
Etzioni, A. 1996. “The Responsive Community: A Communitarian
Perspective.” American Sociological Review, Vol. 61, No. 1, 1-11
Glazer, N. & D. P. Moynihan. 1975. Ethnicity: Theory and Experience.
Harvard University Press
Hartmann, D. & J. Gerteis. 2005. “Dealing with Diversity: Mapping
Multiculturalism in Sociological Terms”. Sociological Theory, Vol. 23,
No. 2, 218-240.
Hechter, M. 1975. Internal Colonialism: The Celtic Fringe in British
National Development, 1536-1966. London & Henley: Routledge &
Kegan Paul
Nowak, A. & K. Winkowska-Nowak & D. Bree. 2013. Complex Human
Dynamics (From Mind to Societies). Berlin: Springer.