زمینه و هدف:گسترش الگوهای رهبری مخرب و افت کیفیت محیط‌های کاری، به تهدیدی جدی برای انسجام هنجاری و سلامت اجتماعی سازمان‌های معاصر تبدیل شده است؛ تهدیدی که در محیط‌های شغلی فرساینده تشدید می‌شود. در چنین شرایطی، رهبری زامبی به‌عنوان شکلی از رهبری منفعل، می‌تواند زمینه بروز آنومی سازمانی را فراهم سازد. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف تبیین تأثیر رهبری زامبی بر آنومی سازمانی و بررسی نقش تعدیلگر بیابان‌زایی شغلی در سازمان‌های خدمات اجتماعی انجام شد. روش و داده‌ها: این مطالعه با رویکرد کمّی و طرح توصیفی-تبیینی اجرا گردید. جامعه آماری شامل کارکنان کمیته امداد امام خمینی(ره) و سازمان بهزیستی استان کردستان بود که 203 نفر از آنان به روش نمونه‌گیری تصادفی نسبتی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری و با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی در نرم‌افزار SmartPLS تحلیل شد. روایی و پایایی ابزار پژوهش توسط معیارهای استاندارد بررسی و تأیید گردید. یافته‌ها:نتایج نشان داد رهبری زامبی تأثیر مثبت و معناداری بر آنومی سازمانی دارد (β=0.296, t=4.229). همچنین، بیابان‌زایی شغلی این رابطه را به‌طور معناداری تقویت می‌کند (β=0.308, t=5.596)، به‌گونه‌ای که در محیط‌های کاری فرساینده، تضعیف هنجارها و انسجام سازمانی تشدید می‌شود. بحث و نتیجه‌گیری:در مجموع، استمرار رهبری منفعل همراه با فقر منابع و حمایت شغلی می‌تواند زمینه گسترش بی‌هنجاری، بی‌اعتمادی و کاهش تعلق سازمانی را فراهم سازد؛ ازاین‌رو، ارتقای کیفیت رهبری و غنای محیط کار، ضرورتی راهبردی برای حفظ سلامت سازمانی محسوب می‌شود.
امرایی، م؛ شریعت نژاد، ع و دادفر، ی. (1405). شناسایی و تحلیل دلایل پیدایش و پیامدهای پدیده مدیران نیمکت‌نشین با روش FCM، مطالعات رفتار سازمانی, 15(1), 153-182. 10.22034/obs.2026.2057180.3536
ترابی، م.ا؛ میلانی حسینی, س.م.ص؛ مقدم, م و علی پور درویشی,ز. (1405). سندروم اِستُکهُلم در سازمان‌ها: تهدیدی نامرئی برای سلامت سازمانی. مشاوره شغلی و سازمانی, 18(1), 197-242. 10.48308/jcoc.2026.242875.1549
تمرتاش، ع. ا؛ صابری,ع و خسروی, ا. (1400). بررسی تأثیر اینرسی سازمانی بر تنبلی سازمانی و آنومی سازمانی در دانشگاه تهران. مجله علمی مدیریت فرهنگ سازمانی, 19(4), 609-630. 10.22059/jomc.2021.286767.1007928
حاجی‌زاده میمندی، م و دادور, ر. (1398). رابطة ازخودبیگانگی شغلی با رفتار شهروندی سازمانی و سلامت اجتماعی کارکنان اداره‌های دولتی شهر کرمان. مجله مطالعات اجتماعی ایران, 13(3), 34-56. 10.22034/jss.2019.43305
رحیمی، ح و جشنی, ع. (1402). نقش تعدیل کنندگی فرهنگ اخلاقی در رابطه بین سه گانه تاریک شخصیت با آنومی سازمانی. روان‌شناسی فرهنگی.1(7)، 515-494. 10.30487/jcp.2023.329971.1386
سوهانیان، ن؛ طهرانی، م؛ حسن پور، ا و نوری، ر. (1404). کوتوله‌پروری در سازمان: شناسایی پیشایندها با رویکرد فراترکیب و دلفی‌فازی. مجله علمی "مدیریت فرهنگ سازمانی"، 23(3)، 243–267. https://doi.org/10.22059/jomc.2025.386665.1008741
طهرانی، م؛ حسن‌پور، ا؛ نوری، ر و سوهانیان، ن. (1401). مفهوم‌پردازی و شناسایی پسایندهای کوتوله‌پروری در سازمان‌های دولتی. مدیریت سازمان‌های دولتی، 11(شماره1 (پیاپی 41))، 23-44. 10.30473/ipom.2023.65374.4688
فتحی چگنی، ف. (1404). رهبری زهرآگین و سایش اجتماعی: تبیین نقش میانجی آنومی سازمانی در سازمان های دولتی. مجله علمی مدیریت فرهنگ سازمانی، 23(2)، 153-166. 10.22059/jomc.2025.383187.1008712
قلی پور، آ. (1403). توسعۀ رهبری سازمانی؛ جدال تاریخی شرافت انسانی با چهبری سازمانی. مدیریت دولتی، 16(4)، 696-709. 10.22059/jipa.2024.102276
Akinyele, A. I., & Chen, Z. (2025). Dark clouds of leadership: causes and consequences of toxic leadership. International Studies of Management & Organization, 55(4), 476-503. https://doi.org/10.1080/00208825.2024.2442185
Alvesson, M. (2019). Waiting for Godot: Eight major problems in the odd field of leadership studies. Leadership, 15(1), 27–43. https://doi.org/10.1177/1742715017736707
Alvesson, M., & Einola, K. (2019). Warning for excessive positivity: Authentic leadership and other traps in leadership studies. Academy of Management Perspectives, 33(4), 383–402. https://doi.org/10.5465/amp.2017.0164
Bakker, A., & Demerouti, E. (2013). Job demands-resources model. Revista de Psicologia del Trabajo y de las Organizaciones, 29(3), 107-115. https://doi.org/10.5093/tr2013a16
Berkery, E; Morley, M. J; Tiernan, S., & Peretz, H. (2020). From start to finish: Flexi-time as a social exchange and its impact on organizational outcomes. European Management Journal, 38(4), 591-601. https://doi.org/10.1016/j.emj.2020.02.003
Cabaços, C.; Macedo, A.; Carneiro, M.; Brito, M. J.; Amaral, A. P.; Araújo, A., & Pereira, A. T. (2023). The mediating role of self-compassion and repetitive negative thinking in the relationship between perfectionism and burnout in health-field students: A prospective study. Personality and Individual Differences, 213, 112314. https://doi.org/10.1016/j.paid.2023.112314
Cao W, Liu H, Zhou J, Jiang X (2026), "How does perceived job stress induce authoritarian leadership behavior? The role of recovery level and proactive personality". Journal of Managerial Psychology, Vol. 41 No. 1 pp. 74–86, https://doi.org/10.1108/JMP-08-2024-0629
Cheung, G. W.; Cooper-Thomas, H. D.; Lau, R. S., & So, L. C. (2024). Reporting reliability, convergent and discriminant validity with structural equation modeling: A review and best-practice recommendations. Asia Pacific Journal of Management, 41(2), 745–783. https://doi.org/10.1007/s10490-023-09871-y
Cropanzano, R., & Mitchell, M. S. (2005). Social exchange theory: An interdisciplinary review. Journal of Management, 31(6), 874–900. https://doi.org/10.1177/0149206305279602
Durrah, O., Alkhalaf, T., & Sharbatji, O. (2024). Toxic leadership as a predictor of physical and psychological withdrawal behaviours in the healthcare sector. The Journal of Social Psychology, 164(6), 1159–1177. https://doi.org/10.1080/00224545.2023.2272034
Einarsen, S., Aasland, M. S., & Skogstad, A. (2007). Destructive leadership behaviour: A definition and conceptual model. The Leadership Quarterly, 18(3), 207-216. 10.1016/j.leaqua.2007.03.002
Hair, J.F.; Risher, J.J.; Sarstedt M., & Ringle CM (2019), "When to use and how to report the results of PLS-SEM". European Business Review, Vol. 31 No. 1 pp. 2–24, doi: https://doi.org/10.1108/EBR-11-2018-0203
Haslam, S. A.; Alvesson, M., & Reicher, S. D. (2024). Zombie leadership: Dead ideas that still walk among us. The Leadership Quarterly, 35(3), 101770.https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2023.101770
Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 513–524. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.3.513
Gray, T. W.; Zabinski, A. M.; Fu, S., & Darden, T. R. (2025). That's Not What I Was Promised! Psychological Contracts and Quiet Quitting. Human Resource Management, 64(6), 1833-1863.https://doi.org/10.1002/hrm.70011
Jung, H. S., & Yoon, H. H. (2019). The effects of social undermining on employee voice and silence and on organizational deviant behaviors in the hotel industry. Journal of Service Theory and Practice, 29(2), 213-231. https://doi.org/10.1108/JSTP-06-2018-0131
Korkosz-Gębska, J. (2024). ORGANIZATIONAL ANOMIE AS A CAUSE OF COUNTERPRODUCTIVE WORK BEHAVIOR IN THE ORGANIZATION. Scientific Papers of Silesian University of Technology. Organization & Management/Zeszyty Naukowe Politechniki Slaskiej. Seria Organizacji i Zarzadzanie, (209). https://doi.org/10.29119/1641-3466.2024.209.12
Li, P.; Yin, K.; Shi, J.; Damen, T. G., & Taris, T. W. (2024). Are bad leaders indeed bad for employees? A meta-analysis of longitudinal studies between destructiveleadership and employee outcomes. Journal of Business Ethics, 191(2), 399–413. https://doi.org/10.1007/s10551-023-05449-2
Liu, L.; Chen S., & Yang, X. (2022) Analysis of the anomie behavior and external motivation of college students in sports: A cross-sectional study among gender. Front. Psychol. 13:988557. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.988557
Liu, J.; Carminati, L., & Wilderom, C. (2025). Work alienation through the dialectical lens. Applied Psychology, 74(1), e12600. https://doi.org/10.1111/apps.12600
Liu, F.; Li, J.; Lan, J., & Gong, Y. (2024). Linking perceived overqualification to work withdrawal, employee silence, and pro-job unethical behavior in a Chinese context: the mediating roles of shame and anger. Review of Managerial Science, 18(3), 711-737. https://doi.org/10.1007/s11846-023-00619-y
Manakkattil, M. S., & Jasim, K. M. (2025). Perceived anomie, organizational silence, compulsory organization citizenship behavior, and workplace alienation as antecedents of knowledge hiding. Knowledge and Process Management, 32(4), 174-189. https://doi.org/10.1002/kpm.70001
Polit, D. F., & Beck, C. T. (2006). The content validity index: are you sure you know what's being reported? Critique and recommendations. Research in nursing & health, 29(5), 489-497. https://doi.org/10.1002/nur.20147
Shyaa, H. H., & Abbas, A. A. (2023). Job desertification as a modified variable in the relationship between the cognitive biases of the leader and the organizational anomie. Production Engineering Archives, 29(4), 356–368.https://doi.org/10.30657/pea.2023.29.41
Stolz, S. A. (2023). Narrative, zombie academic leadership, and the contemporary university. Discourse: Studies in the Cultural Politics of Education, 44(6), 873-887. https://doi.org/10.1080/01596306.2023.2196055
Story, J. S., & Neves, P. (2024). Curbing unethical pro-organizational behavior with high-performance work systems: Test of an uncertainty reduction mechanism. European Management Journal. https://doi.org/10.1016/j.emj.2024.07.002
Wu, Y.; Groth, M.; Zhang, K., & Minbashian, A. (2023). A meta-analysis of the impact of customer mistreatment on service employees' affective, attitudinal and behavioral outcomes. Journal of Service Management, 34(5), 896-940 https://doi.org/10.1108/JOSM-08-2022-0262 .
Yarım, M. A.; Akan, D., & Morkop, S. (2021). A Scale Development Study: Reliability and Validity Study of the Organizational Anomie Scale. Is Ahlakı Dergisi, 14(2), 411-421. https://doi.org/10.12711/tjbe.2021.14.2.2633
جلالی، محمد. (1405). رهبری زامبی و آنومی سازمانی: تبیین نقش تعدیلگر بیابان‌زایی شغلی. مجله مطالعات اجتماعی ایران، 20(2)، 98–72. https://doi.org/10.22034/jss.2026.2092201.1956
MLA
جلالی، محمد. "رهبری زامبی و آنومی سازمانی: تبیین نقش تعدیلگر بیابان‌زایی شغلی"، مجله مطالعات اجتماعی ایران، 20، 2، 1405، 98–72. doi: 10.22034/jss.2026.2092201.1956
HARVARD
جلالی، محمد. (1405). 'رهبری زامبی و آنومی سازمانی: تبیین نقش تعدیلگر بیابان‌زایی شغلی'، مجله مطالعات اجتماعی ایران، 20(2), pp. 98–72. doi: 10.22034/jss.2026.2092201.1956
CHICAGO
جلالی، محمد، "رهبری زامبی و آنومی سازمانی: تبیین نقش تعدیلگر بیابان‌زایی شغلی." مجله مطالعات اجتماعی ایران، 20 2 (1405): 98–72, doi: 10.22034/jss.2026.2092201.1956
VANCOUVER
جلالی محمد. رهبری زامبی و آنومی سازمانی: تبیین نقش تعدیلگر بیابان‌زایی شغلی. مجله مطالعات اجتماعی ایران. 1405;20(2):98–72. doi: 10.22034/jss.2026.2092201.1956
