توجه: چکیده حاضر ماشینی است و توسط تحریریه مجله آماده شده است. برای خوانش دیدگاه، فایل پیوست را بارگذاری کنید. هیئت تحریریه فصلنامه از آقای دکتر اجلالی، برای ارتباط با آقای دکتر اشرف و ارسال یادداشت ایشان کمال تشکر را دارند.
زمینه و هدف:آگاهی مورخان و دانشمندان ایرانی از سلسله‌های ماد، هخامنشی، سلوکی و اشکانی تا پیش از عصر مشروطه بسیار محدود بود و بخش مهمی از شناخت تاریخی ایرانیان از این دوره‌ها به منابع و پژوهش‌های جدید غربی وابسته شد. هدف این پژوهش بررسی چگونگی شکل‌گیری آگاهی ایرانیان از تاریخ این سلسله‌ها و تبیین عوامل مؤثر در پیدایش این تحول تاریخی است. روش و داده‌ها: این پژوهش با رویکرد تاریخی و توصیفی ـ تحلیلی انجام شده و داده‌های آن بر پایه بررسی منابع و آثار تاریخی، نوشته‌های پژوهشگران ایرانی و نتایج تحقیقات باستان‌شناسان و ایران‌شناسان اروپایی است. نقش پژوهشگرانی چون هنری راولینسن، ارنست هرتسفلد، محمدعلی فروغی و مشیرالدوله پیرنیا در این روند بررسی شده است. یافته‌ها:یافته‌ها نشان می‌دهد که از اواخر قرن نوزدهم، هم‌زمان با گسترش کاوش‌های باستان‌شناسی و ترجمه کتیبه‌ها، آگاهی ایرانیان از تاریخ باستان افزایش یافت. فروغی از نخستین دانشمندانی بود که به مطالعات غربی توجه کرد و پیرنیا با گردآوری و ترجمه منابع گوناگون، این مطالعات را گسترش داد. بحث و نتیجه‌گیری:مهم‌ترین علت این ناآگاهی، غلبه سنت شفاهی و محرمانه دانستن تاریخ و آموزه‌های دینی و در نتیجه فقدان منابع مکتوب درباره برخی سلسله‌های پیشاساسانی بود. بنابراین، شناخت نوین تاریخ ایران باستان عمدتاً در نتیجه پیوند میان پژوهش‌های باستان‌شناختی غربی و فعالیت علمی پژوهشگران ایرانی شکل گرفت.
Peter T. Daniels, “RAWLINSON, HENRY ii. Contributions to Assyriology and Iranian Studies,” Encyclopaedia Iranica, December 15, 2009, accessed November 3, 2025, https://www.iranicaonline.org/articles/rawlinson-ii/.
[3]محمدحسین و محمدعلی فروغی، تاریخ ایران از قبل از میلاد تا زمان قاجاریه.
[4]محمدحسین و محمدعلی فروغی، دورۀ ابتدایی از تاریخ عالم، جلد ۱.
اشرف، احمد. (1405). چگونگی آگاهی مورخین ایرانی از سلسله‌های واقعی ماد، هخامنشی، سلوکی و اشکانی. مجله مطالعات اجتماعی ایران، 20(2)، 5-8. https://doi.org/10.22034/jss.2026.742511
MLA
اشرف، احمد. "چگونگی آگاهی مورخین ایرانی از سلسله‌های واقعی ماد، هخامنشی، سلوکی و اشکانی", مجله مطالعات اجتماعی ایران, 20, 2, 1405, 5-8. doi: 10.22034/jss.2026.742511
HARVARD
اشرف احمد. (1405). 'چگونگی آگاهی مورخین ایرانی از سلسله‌های واقعی ماد، هخامنشی، سلوکی و اشکانی', مجله مطالعات اجتماعی ایران, 20(2), pp. 5-8. doi: 10.22034/jss.2026.742511
CHICAGO
احمد اشرف, "چگونگی آگاهی مورخین ایرانی از سلسله‌های واقعی ماد، هخامنشی، سلوکی و اشکانی," مجله مطالعات اجتماعی ایران, 20 2 (1405): 5-8, doi: 10.22034/jss.2026.742511
VANCOUVER
اشرف احمد. چگونگی آگاهی مورخین ایرانی از سلسله‌های واقعی ماد، هخامنشی، سلوکی و اشکانی. مجله مطالعات اجتماعی ایران. 1405;20(2):5-8. doi: 10.22034/jss.2026.742511
