تتو ابزار هویت و مقاومت؛ پژوهشی کیفی در کلان شهر شیراز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

3 دانشیار جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

چکیده
زمینه و هدف: تتو در سال‌های اخیر در بین گروه‌های مختلف اجتماعی رواج یافته و نمایش آن در محیط‌های عمومی متداول‌تر شده است. این پدیده به‌ویژه در بسترهایی که همزمان دارای دو وجه سنت و مدرن هستند، با حساسیت‌های بیشتری همراه است. کلان‌شهر شیراز که سومین پایتخت مذهبی ایران است، بستر مناسبی برای مطالعه این پدیده است. براین اساس، هدف پژوهش حاضر این است که «تتو» را در بستر اجتماعی شیراز مطالعه، و با نزدیک شدن به دنیای افراد دارای تتو، تصویری روشن‌تر از این پدیده ارائه دهد.
روش و داده‌ها: این پژوهش با رویکرد کیفی و بر مبنای نظریه زمینه‌ای انجام شد. مشارکت کنندگان، 17 نفر افراد دارای تتو بودند که به روش هدف مند انتخاب شدند. داده ها با استفاده از مصاحبه عمیق نیمه ساختار یافته گردآوری، و به صورت باز، محوری، و انتخابی کدگذاری شدند.
یافته‌ها: کدگذاری داده ها منجر به استخراج هفت مقوله گردید. سودمندی جسمی–روانی و حس زیبایی‌شناختی، شرایط علّی تتو هستند. رواداری، شرایط زمینه ای تتو را فراهم می آورد. دیگران مهم، شرایط مداخله گر تتو است. مبارزه و استدلال، راهبردهای کنشگران در مواجهه با تتو می باشند. و بالاخره، دستاورد متضاد، پیامد انجام تتو است.
بحث و نتیجه‌ گیری: نتایج پژوهش منجر به ظهور هسته با عنوان تتو ابزار هویت و مقاومت گردید. در بستر اجتماعی کلان شهر شیراز که هویت دوگانه سنّت (پایتخت مذهبی) و مدرنیته را تجربه می‌کند، فرد با الهام از ساختار مدرنیته کلان شهری، برای ابراز وجود و ترمیم خویشتن از تتو استفاده و با آن، احساس قدرت می‌کند. اما در سوی دیگر به دلیل بافت سنتی در مواجهه با ساختارهای نهادی و گفتمان‌های رسمی، با محدودیت‌های اجتماعی متعددی مواجه و این تضاد را با شدت بیشتری حس می‌کند.

کلیدواژه‌ها


احسانی، ا. ه.، نور محمدپور، پ.، کامیاب حصاری، ک.، بحرینیان، س. م.، کوهیان محودآبادی، م.، احسانی، آ و رحیم نیا، ا. ح. (1401). خصوصیات دموگرافیک و هیستولوژیک بیماران مبتلا به گرانولوم پس از خالکوبی در بیمارستان رازی. فصلنامه پوست و زیبایی، 13(4)، 259-152.https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20087470.1401.13.4.4.8
احمدی، س.، ابتکاری، م.، بوستانی، د. (1398) تبیین اثر کنترل اجتماعی بر شکل‌گیری پتانسیل رفتارهای نابهنجار (مورد مطالعه: نواحی شهری و روستایی استان کهکیلویه و بویراحمد). مطالعات امنیت اجتماعی، 57، 73- 101.
اشتراوس، ا.، کوربین، ج. (1395). مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریه زمینه ای. ترجمه ابراهیم افشار. تهران: نشر نی.
افراسیابی، ح و شریعتی نسب، ط. (1398). بازنمایی معنا و تجربه خالکوبی در میان زنان جوان. جامعه پژوهی فرهنگی، 10(3)، 49-26. https://doi.org/10.30465/scs.2019.4936
امیدی، ا. (1401). بررسی و تحلیل نقش های خالکوبی مردان در شهرستان ایوان. پژوهش های انسان شناسی، 11(22)، 281-253.https://doi.org/10.22059/ijar.2022.342510.459749
بروتون، د. (1392). جامعه شناسی بدن. ترجمه ناصر فکوهی. تهران: نشر ثالث.
بوردیو، پ. (1393). تمایز: نقد اجتماعی قضاوت های ذوقی. ترجمه حسن چاوشیان. تهران: نشر ثالث.
بهزادی، ر. (1368). خالکوبی از دیرباز تا کنون. چیستا، 7(2)، 196- 180.
حقی، ن و حسینی، ی. (1402). عوامل جامعه شناختی مؤثر بر گرایش به خالکوبی در بین دانش آموزان متوسطه دوره دوم شهر پارس آباد. مطالعات کاربردی در علوم اجتماعی و جامعه شناسی، 6(4)، 35-27.
خضری، ف.، کبیری، ا و جهانگیرزاده، ج. (1404). تحلیل جامعه شناختی پدیده خالکوبی در میان نوجوانان و جوانان مهابادی: دلالتهای معنایی و الزامات سیاستی آن. مطالعات راهبردی فرهنگ، 6(1)، 295-251.  https://doi.org/10.22083/scsj.2025.540601.1302
صادقی، س، جوانمردی زاده، ا، رحیمی، س و چراغی، ز (1399). جستاری بر معناشناسی خالکوبی زنان لرستان. زن در فرهنگ و هنر، 12(4)، 621-587.  https://doi.org/10.22059/jwica.2021.315221.1514
عباس زاده، م و خدامی، ع. ر. (1400). نشانه شناسی فرهنگی نقوش خالکوبی زنان بختیاری ساکن خوزستان. پژوهش های انسان شناسی ایران، 10(19)، 316-279. https://doi.org/10.22059/ijar.2021.319038.459659
فکری برکوسرایی، ر. (1393). تاثیر سبک زندگی زندانیان بر خالکوبی آنها از منظر مردم شناختی. مجله اصلاح و تربیت، 147، 49-45.
قادر زاده، ا.، محمدپور، ا و غلامی، ا. (1393). خالکوبی و برساخت هویت فردی بازتابنده. مسائل اجتماعی ایران، 1، 186-161.https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.24766933.1392.4.1.7.7
هاشمی، م و سنگی، ف. (1403). ارتباط بین عزت نفس و پنج عامل اصلی شخصیت با میانجی گری تأثیر شبکه های اجتماعی در افراد دارای خالکوبی (تتو). پژوهش های روانشناسی اجتماعی، 54، 44-29.https://doi.org/10.22034/spr.2024.428361.1892
 
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
Alavian, S.M., Tabatabaei, S.V., Nourizad, S., Mansouri, F., Khademi, N. & et al. (2012). Seroepidemiology of HBV infection in Kermanshah-West of Iran: A population-based study. Jundishapur Journal of Microbiology, 5(4), 564-9. https://doi.org/10.5812/jjm.4156
Altman, I., & Taylor, D. A. (1973). Social penetration: The development of interpersonal relationships. New York: Holt, Rinehart & Winston.
Andersen, M. L., Taylor, H. F., & Logio, K. A. (2020). Sociology: The essentials. Cengage Learning.
Atlı, A., Akkaya, M., & Şad, S. N. (2021). Tattooing: A popular way of self-expression among university students. Current Psychology, 41, 8965–8974. https://doi.org/10.1007/s12144-021-01389-0
Ball, J., & Elsner, R. (2019). Tattoos increase self-esteem among college students. College Student Journal, 53(3), 293-300.
Belay, A.S., Abateneh, D.D., Yehualashet, S.S., Kebede, K.M., Hepatitis, B. (2020). Virus infection and associated factors among adults in Southwest Ethiopia: community-based cross-sectional study. International Journal of General Medecine, 13, 323-32.  https://doi.org/10.2147/ijgm.s259375
Carvajal, A. L. P., Bondoc, B., & Sanchez, R. D. (2025). From stigma to self-expression: Uncovering the motivations and symbolic meanings of tattoos in modern society. International Journal of Open-Access, Interdisciplinary & New Educational Discoveries of ETCOR Educational Research Center, 4(2). https://doi.org/10.63498/etcor288
Dukes, R. L. (2016). Regret among tattooed adolescents. The Social Science Journal, 53(4), 455-458. https://doi.org/10.1016/j.soscij.2016.08.004
Ernst, M., Borkenhagen, A., Fegert, J.M., Brähler, E., Plener, P.L. (2022). The association of childhood abuse and neglect with tattoos and piercings in the population: Evidence from a representative community survey. BMC Psychology, 10(1),1-12. https://doi.org/10.1186/s40359-022-00811-x
Fishbein, M., & Ajzen, I. (2010). Predicting and changing behavior: The reasoned action approach. New York: Psychology Press. https://doi.org/10.4324/9780203838020
Gibson, D. C. (2006). B.T.K. strangler versus Wichita police department: the significance of serial murder media relations. Public Relations Review, 32(1), 58-65. https://doi.org/10.1016/j.pubrev.2005.10.007
Hambly, W. D. (1925). The history of tattooing and its significance: With some account of other forms of corporal marking. London: H. F. & G. Witherby.
Heywood, W., Patrick, K., Smith, A.M., Simpson, J.M., Pitts, M. K. & et al. (2012). Who gets tattoos? Demographic and behavioral correlates of ever being tattooed in a representative sample of men and women. Annals of Epidemiology Journal, 22(1), 51-56. https://doi.org/10.1016/j.annepidem.2011.10.005
Hwang, G. E (2006). Multi-level test of fear of crime: The effect of social conditions, perceived community policing activities and perceived risks of victimization in a megapolis. A dissertation for the degree of doctor of philosophy, Mishigan State University.
Kluger, N., Seité, S., Taieb, C. (2019). The prevalence of tattooing and motivations in five major countries over the world. Journal of The European Academy Dermatology Venereology, 33(12), 1-10. https://doi.org/10.1111/jdv.15808
Longo, K. D. (2024). Tattoos and social perception: Is the stigmatization of tattoos warranted? An empirical study (Master’s thesis). State University of New York at New Paltz, Department of Psychology.
Macionis, J. J. (2017). Sociology. New York: Pearson.
Mifflin, M (2013). Bodies of subversion: A secret history of women and tattoo. Powerhouse Books.
Morlock, R., Morlock, A. (2023). Think before you ink: perception, prevalence, and correlates of tattooing and tattoo regret in US adults. The Cureus Journal of Medical Science, 15(11), 1-12. https://doi.org/10.7759/cureus.48167
Naudé, L., & Naudé, F. (2024). (Tat)who am I? Tattoos as an expression of narrative identity. Art Therapy, 41(2), 94–103. https://doi.org/10.1080/15283488.2024.2310845
Oanta, A., Irimie, M., Branisteanu, D.E., Stoleriu, G., & Morariu, S.H. (2014) Tattoos, history and actuality. Bulletin of the Transilvania University of Braşov, 7 (2), 125-132.
Sundie, J. M., Griskevicius, V., Vohs, K. D., Kenrick, D. T., Tybur, J. M., & Beal, D. J. (2011). Peacocks, Porsches, and Thorstein Veblen: Conspicuous consumption as a sexual signaling system. Journal of Personality and Social Psychology, 100(4), 664–680. https://doi.org/10.1037/a0021669
Swami, V., Pietschnig, J., Bertl, B., Nader, I.W., Stieger, S. & et al. (2012). Personality differences between tattooed and non-tattooed individuals. Psychological Report, 111(1), 97-106. https://doi.org/10.2466/09.07.21.PR0.111.4.97-106
Tajfel, H., & Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. In W. G. Austin & S. Worchel (Eds.), The social psychology of intergroup relations (pp. 33–47). Brooks/Cole.
Tracy, S. J., & Trethewey, A. (2005). Fracturing the real-self↔fake-self dichotomy: Moving toward “crystallized” organizational discourses and identities. Communication Theory, 15(2), 168–195. https://doi.org/10.1111/j.1468-2885.2005.tb00331.x
Vasconcelos, M.P.A., Sánchez-Arcila, J.C., Peres, L., de Sousa, P.S.F., Castro-Alves, J. & et al. (2024). Seroprevalence of hepatitis B, C, and D and associated factors in the semi-isolated Yanomami Amazonian indigenous community. BMC Infectious Diseases, 24(1), 1-15. https://doi.org/10.1186/s12879-023-08928-z
Veblen, T. (1953). The theory of the leisure class: An economic study in the evolution of institutions. New York: The New American Library.
دوره 20، شماره 2
تابستان 1405
صفحه 125-99

  • تاریخ دریافت 21 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 01 آبان 1405
  • تاریخ اولین انتشار 01 آبان 1405
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1405