عوامل مؤثر بر شادی کودکان در فضای باز مجتمع‌های مسکونی (مورد مطالعه: دو مجتمع مسکونی در شهر شیراز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری معماری، گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده
پژوهشِ حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر احساس شادی کودکان در فضای باز مجتمع‌‌های مسکونی انجام ‌شده است. شادی به عنوان یک پدیده چندبعدی، شامل ابعاد اجتماعی (ارتباطات مثبت با دیگران)، عاطفی (تجربه احساسات مثبت) و شناختی (رضایت‏مندی) است که در تعامل با یکدیگر تجربه کلی شادی را شکل می‌دهند. تحقیق، از لحاظ هدف، کاربردی، از نظر نوع، کمی و به لحاظ روش، پیمایشی و توصیفی - تحلیلی است. داده‌ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون، آزمون تی تک دامنه و آزمون رگرسیون در نرم‌افزار SPSS24 تحلیل شدند. نتیجه آزمون همبستگی پیرسون با ارائه ضریب 639/0 فرضیه پژوهش مبنی بر وجود رابطه مثبت و مستقیم میان کیفیات کالبدی – محیطی فضای باز مجتمع مسکونی و احساس شادی کودکان را اثبات کرد. بیشترین شدت ارتباط، متعلق به خوانایی و وضوح محیط (633/0) و بعد از آن، فضای سبز (577/0) بوده است. میزان پیش‌‌بینی‌‌کنندگی شادی بر اساس فاکتورهای محیطی، از طریق آزمون رگرسیون به دست آمد. نتیجه آزمون نشان داد که متغیرهای نظام حرکتی سواره (169/0) و امکانات فیزیکی محیط (177/0) دارای تاثیر غیرمستقیم بر شادی می‌‌باشند. درحالی‏که، سایر متغیرها دارای اثر توامان مستقیم و غیرمستقیم بودند: خوانایی و وضوح محیط (تاثیر مستقیم 271/0 و غیرمستقیم 232/0)، فضای سبز (تاثیر مستقیم 366/0 و غیرمستقیم 189/0) و دسترسی‌‌های پیاده (تاثیر مستقیم 218/0 و غیرمستقیم 203/0). بررسی نتایج به دست آمده نشان می‌‌دهد که کودکان برای احساس رضایتمندی و شادی، فعالیت و پویایی در محیط را به داشتن تجهیزات از پیش تعیین‌شده در محیط ترجیح می‌دهند. بنابراین، پژوهش‌‌های آتی می‌‌تواند در زمینه بررسی فعالیت‌‌های مطلوب کودکان در فضای باز مجتمع و شناسایی قابلیت‌‌های محیطی لازم برای این فعالیت‌‌ها صورت پذیرد.
 

کلیدواژه‌ها


افلاکی فرد، حسین و بزم، قاسم (1397). «تأثیرگذاری فضای آموزشی در شادی و یادگیری دانش‌آموزان». دستاوردهای نوین در مطالعات انسانی، 1 (2): 77-43.
امینی‏فر، زینت و عظمتی، حمیدرضا (1401). « نقش ویژگی‏های کالبدی حیاط مدرسه در افزایش فعالیت بدنی کودکان، بررسی دیدگاه دانش‏آموزان 8 تا 12 سال شهر تهران». معماری و شهرسازی آرمانشهر، 41: 27-17.
حبیبی، داود و مرزبان، میثم (1396). «ارزیابی میزان رضایتمندی ساکنان مجتمع‌های مسکونی (نمونه مطالعه: مجتمع مسکونی محله پانصد دستگاه شهر دو گنبدان (گچساران))». پژوهش در هنر و علوم انسانی، 3: 84-73.
سهراب‌زاده، مهران؛ حسینی‌زاده، سید سعید؛ امام‌علی‌زاده، حسین و سخایی، ایوب (1395). «سرمایه و شادی؛ پژوهشی در باب ارتباط میان سرمایه اجتماعی و فرهنگی بااحساس شادی (موردمطالعه: شهروندان شهرستان آران و بیدگل)». برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 7 (28): 150-117.
صادق‏صابری، محمدجواد؛ قدرجانی، راضیه و حاجیان زیدی، مهرداد (1395). «طراحی فضای کنش اجتماعی کودکان در محوطه باز مجتمع‌های مسکونی با رویکرد خلاقیت و تعاملات اجتماعی». شباک، 2 (6): 28-13.
صفوی‌مقدم، سیده مریم؛ نوغانی، محسن و خراسانی، محمدمظلوم (1394). «بررسی شهر دوستدار کودک و احساس شادی کودکان در شهر مشهد». نشریه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، 25: 166-143.
طباطبایی‏نسب، سید مجتبی (1399). «بررسی و تحلیل عوامل جامعه‏شناختی موثر بر نشاط و شادی». رهیافت‏های نوین در مطالعات اسلامی، 2 (3): 279-249.
عابدی، شیما و سعیدی‏مفرد، ساناز (1401). «بررسی تاثیر نشانه‏های شهری بر مسیریابی کودکان، نمونه مورد مطالعه: محله سجاد مشهد». مطالعات شهری، 11 (43): 98-87.
عابدی، شیما؛ حنایی، تکتم و باقرزاده گل‏مکانی، زهرا (1403). «تاثیر توانایی شناختی کودکان در سهولت انتخاب مسیر در فضای شهری (نمونه موردی: محله لشگر قاسم‏آباد)». تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 24 (73): 311-333.
عباس‌زاده، شهاب؛ گوهری، فرزانه و عسکری رابری، اباصلت (1395). «بررسی تأثیر عوامل کیفیت محیطی بر رضایت‌مندی ساکنان در مجتمع‌های مسکونی در مشهد». پژوهش‌های جغرافیایی برنامه‌ریزی شهری، 4 (4): 671-653.
عبداللهی، داود؛ ربانی، رسول و وارثی، حمیدرضا (1392). «رابطه معماری مجتمع‌های مسکونی شهری با سرمایه اجتماعی ساکنین (مطالعه موردی مجتمع‌های شهری اردبیل)». مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 31: 132-105.
عبودیت، سعیده و امیری، شعله (1396). «بررسی اثربخشی آموزش روابط اجتماعی مبتنی بر بازی بر مبنای هوش میان‌‌فردی Gardner بر مهارت اجتماعی و شادی کودکان پیش‌‌دبستانی». تحقیقات علوم رفتاری، 15 (3): 312-306.
- عظمتی، حمیدرضا و فریدون‌زاده، حسن (1392). «مدل‌یابی ساختاری رضایت‌مندی کودکان از فضاهای باز مجتمع‌های مسکونی». علوم و تکنولوژی محیط‌زیست، 15 (4): 117-107.
فخرایی، عباس؛ حقی، محمدرضا؛ حیدرزاده، احسان و دهقانی، الهه (1401). «سنجش میزان رضایتمندی از فضاهای شهری دوست‏دار کودک، مطالعه موردی: پارک‏های شهر بوشهر». مطالعات محیطی هفت‏حصار، 11 (42): 59-72.
قره بگلو، مینو؛ عینی‌فر، علیرضا و ایزدی، عباسعلی (1392). «ارتقای تعامل کودک با مکان در فضای باز مجتمع‌های مسکونی (مورد پژوهی سه گونه فضای باز مسکونی در شهر تبریز)». هنرهای زیبا معماری و شهرسازی، 2 (18): 82-69.
مرادی، حانیه؛ حیدرنتاج، وحید و باعزت، فرشته (1402). «مولفه‏های محیطی تاثیرگذار در ارتقای هوش حرکتی کودکان (مطالعه موردی: پارک شادی و پارک نوشیروانی بابل)». مطالعات محیطی هفت‏حصار، 12 (43): 84-71.
مظفر، فرهنگ؛ حسینی، سید باقر؛ باقری، محمد و عظمتی، حمیدرضا (1386). «نقش فضاهای باز محله در رشد و خلاقیت کودکان». باغ نظر، 4 (8): 72-59.
معصومی، مسیح‌‌الله و میرخطیب، اسماء (1396). "«بررسی تأثیر طراحی فضاهای باز مجتمع‌های مسکونی در ایجاد حس دل‌بستگی به مکان (نمونه موردمطالعه: مجتمع مسکونی ششصد دستگاه در شهر مشهد)». تحقیقات جغرافیایی، 126: 73-52.
مولوی، ابراهیم؛ غلامی، یونس و کریمی آغچه، راضیه (1401). «ارزیابی اثر توسعه گردشگری بر میزان شادی ساکنان،  نمونه موردی: شهر کاشان». کاشان‏شناسی، 15 (2): 122-101.
وزیری، وحید و کرامتی، صدف (1396). پاتوق شهری، رویکردی در جهت طراحی شهرهای شاد. اردبیل: انتشارات محقق اردبیلی.
وزیری، وحید؛ حاجلو، نادر؛ رضایی شریف، علی و کرامتی، صدف (1394). «بررسی شاخص‌های تعیین‌کننده مفهوم شادی در طراحی پاتوق‌های شهری، محدوده موردمطالعه: منطقه 1 شهر اردبیل». نشریه علمی پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، 10: 28-19.

  • تاریخ دریافت 19 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 21 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 14 اسفند 1403
  • تاریخ اولین انتشار 14 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403