مطالعه‌ی سازوکارهای زنان بلوچ برای رساندن صدا به مدیریت روستایی (مورد مطالعه: روستای هوشک از شهرستان سراوان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد توسعه اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران،ایران.

2 دانشیار گروه توسعه اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده
زنان روستایی در حاشیۀ تصمیم‌سازی‌ها قرار گرفته‌اند‌ و برای مشارکت در مقدرات اجتماع خود با مانع روبرو هستند. پژوهش حاضر به دنبال شناخت امکاناتی است که زنان از طریق آن، مطالبات و دیدگاه‌هایشان را به مقامات و صاحبان قدرت منتقل می‌کنند. داده‌ها به روش کیفی و با مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته با زنان روستای هوشک در استان سیستان و بلوچستان به دست آمده و مورد تحلیل تماتیک قرار گرفته است. سازوکارهای زنان روستایی علاوه بر شیوه‌های رایج، ابراز در گروه‌های مجازی (پیام‌رسانِ واتساپ) را در بر می‌گیرد. در صورت به­نتیجه­نرسیدن، انتقال مطالبه به مقام بالاتر، واسطه کردن ریش‌سفید یا اقدام خودجوش جهت تحقق مطالبه شکل می‌گیرد. برخی گروه‌ها از زنان واجد امتیازهای ویژه برای شنیده‌شدن صدا هستند که عاملی تاثیرگذار بر ابراز صدای زنان روستا است. هم‌چنین ملاحظات اجتماع روستایی نسبت به حضور و مشارکت زنان، عدم امکان حضور در جلسات روستا و تبعیض‌های موجود علیه زنان در فضای مجازی به عنوان بازدارنده‌های ابراز صدا شناخته شدند. در زنان به ویژه با تحصیلات بالاتر، انتظار دیده‌ و شنیده‌شدن از سوی مسئولان روستایی شکل­گرفته و مناسبات پیشین، کارکرد خود را از دست­داده­است. تجربۀ فضای مجازی نیز از نظر اطلاع زنان از وقایع روستا و فرصت ابراز مطالبات و دیدگاه‌های آنان دگرگون‌ساز بوده است. در مجموع هرچند زنان مسیرهایی همسو با فرهنگ سنتی روستا برای بیان مطالبات خود ایجاد و به تناظر هر محدودیت، سازوکاری ابداع­کرده‌اند اما از نظر میزان آگاهی، سهیم‌شدن در اطلاعات و هم‌چنین فرصت‌های ابراز صدا و مطالبه، هم‌چنان در جایگاهی حاشیه‌ای قرار دارند.
 

کلیدواژه‌ها


ابوالحسنی، سیدرحیم و ابراهیم­آبادی، غلامرضا (1397). «شوراهای اسلامی شهر و روستا و تمرکززدایی در جمهوری اسلامی ایران»، پژوهشنامه علوم سیاسی، شماره 53: 34-7.
ایمانی ‌جاجرمی، حسین و کریمی، علیرضا (1388). چالش‌های اجتماعی شوراهای روستایی در مدیریت محلی. مجله توسعه روستایی، 1(1) ، 114-89. 
ایمانی جاجرمی، حسین؛ غفاری، غلامرضا و عرب‌سرخی، لیلا (1394). تحلیلی از تجربه‌ی زیسته و مسائل دهیاران زن (مطالعه‌ی موردی: استان اصفهان). مجله پژوهش‌های روستایی. 6 (4)، 784-767.
آیین‌نامه اجرایی تشکیلات، انتخابات داخلی و امور مالی شوراها و نحوه‌ی انتخاب دهیار. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
توحیدلو، وحیده (1392). بررسی ابعاد پاسخگویی اجتماعی در تعامل مردم و سازمان‌های اجتماعی، مورد مطالعه دهیاری و شورای روستای قمصر از توابع تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
چمبرز، رابرت (1396). توسعه روستایی؛ اولویتبخشی به فقرای روستایی، ترجمه‌ی مصطفی ازکیا، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. (اولین چاپ 1376)
حسام، مهدی؛ رضوانی، محمدرضا و آشور، حدیثه (1393). «سنجش رضایتمندی روستاییان از عملکرد دهیاری­ها با رویکرد حکم­روایی خوب روستایی؛ مطالعه موردی: روستاهای دهستان جنوبی- شهرستان گرگان»، مجله آمایش جغرافیایی فضا، شماره 14: 128-99.
خانی، فضیله و چوبچیان، شهلا (1391). مناسبات جنسیتی در فضاهای روستایی و تأثیر آن بر مشارکت زنان؛ مطالعه مقایسه‌ای دهستان مریدان شهرستان لنگرود و دهستان هولی شهرستان پاوه. فصلنامه پژوهشهای روستایی. 3 (11)، 162-138.
رضوانی، محمدرضا (1380). نگرشی بر نظام برنامه‌ریزی توسعه روستایی در ایران. نشریه پژوهشهای جغرافیایی (منتشر نمی‌شود)، 0(41)، 38-25.
شادی‌طلب، ژاله (1381). توسعه و چالشهای زنان ایران، تهران: نشر قطره
شیخ بیگلو، رعنا و تقوایی، مسعود (1392). ارزیابی سطح توسعه‌یافتگی شهرستان‌های کشور با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چندشاخصه. فصلنامه بینالمللی انجمن جغرافیایی ایران. شماره 39، 157-138،
صادقی، رسول و شکریانی، محسن (1395). تحلیل نوسانات فضایی تأثیر توسعه بر مهاجرت داخلی-بین‌شهرستانی در ایران. مجله توسعه محلی (روستایی-شهری)، 8(2)، 270-245.
فکوهی، ناصر (1383). نگرشی انسان‌شناختی بر پنداشت روستاییان از مشارکت سیاسی و چند عامل مؤثر بر آن در دو روستای نمونه گرمسار. فصلنامه علوم اجتماعی. شماره 26، 68-25.
قنبری، ابوالفضل (1390). تحلیل عوامل مؤثر بر نابرابری در نقاط شهری استان‌های ایران. فصلنامه جغرافیایی آمایش محیط. 4(13). 169-137.
کریم زاده، مجید و فیاضی، مهرناز و میرکازهی ریگی، فائزه (1395). موانع مشارکت زنان بلوچ در فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی. نشریهی علمی زن و فرهنگ. 8(30)، 73-59.
کوزه‌گر، لطفعلی و رضایی، مصطفی (1397). رهیافت توسعه؛ تمرکززدایی از حکومت ملی به حکومت محلی. فصلنامه توسعه پایدار محیط جغرافیایی. 2(3)، 92-70.
نارایان، دیپا؛ چمبرز، رابرت؛ شاه، میارک و پتش، پتی (1390). صدای فقرا؛ فریاد برای تغییر (پیامدهای توسعه). ترجمه‌ی مصطفی ازکیا و جمال رحمتی‌پور. تهران: شرکت انتشارات کیهان
نجفی کانی، علی اکبر و وصال، زینب (1394). «نقش مدیریت محلی در توانمندسازی زنان روستایی (مطالعه موردی: دهستان استرآباد جنوبی شهرستان گرگان»، مجله مطالعات برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی، شماره 30: 56-47
خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا). (2 اردیبهشت 1396). نقش دهیاران زن در توسعه مدیریت روستایی. کد خبر: 82501227 https://www.irna.ir/news/82501227

  • تاریخ دریافت 09 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 08 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 04 اسفند 1403
  • تاریخ اولین انتشار 04 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403