زندگی به مثابه مقاومت:تجربۀزیستۀ رانندگان شوتی شهر بانه از قاچاق کالا*

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی (تهران، ایران)

2 کارشناس ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی . تهران، ایران

چکیده
قاچاق کالا از دیرباز یکی از مسائل مهم اجتماعی بوده و مطالعات زیادی حول آن صورت گرفته است؛ اما عمدۀ مطالعات با نگاهی آسیب ­شناختی به این موضوع ورود کرده ­اند. در این مطالعه سعی کرده­ ایم به کمک روش پدیدارشناسی تفسیری و مصاحبۀ روایی سراغ تجربۀزیستۀ افرادی برویم که به صورت مستقیم درگیر قاچاق کالا هستند. به این منظور با 15 نفر از رانندگان شوتی شهر بانه، مصاحبه کرده­ ایم. در روایت ­­ها، زمینۀ برآمدن قاچاق کالا، مخاطرات این شغل، استراتژی­ های مقابله با این مخاطرات و ادراک از قاچاق استخراج گردید. یافته­ ها نشان می­دهند هر چند عوامل زمینه ­ای بستر مناسبی برای ورود به این شغل فراهم کرده است اما عواملی از قبیل سود زیاد، عدم تناسب مجازات و جرم، احتمال کم دستگیری و استراتژی ­های مقابله با خطر سبب ماندگاری و بازگشت مجدد به این شغل شده است. کلیت قاچاق کالا را می ­توان نوعی مقاومت در برابر ساختارهای نابرابر دانست. این مقاومت برای دو گروه از شوتی ­ها  متفاوت بود که یکی را مقاومت منفعلانه و دیگری را مقاومت فعالانه نامیدیم. مقاومت منفعلانه، کنشی است که در برابر فقدان فرصت­ های شغلی و در واقع در برابر شرایط نابرابر داخلی صورت می­ گیرد و اگر کنشگر شغل مناسبی پیدا کند از این کار دست می­ کشد؛ مقاومت فعالانه، مربوط به کنشگرانی است که حاضر به ترک این شغل نیستند. برای این گروه که اکثریت را شامل می­ شوند، هر چند ورود به این شغل ناشی از نابرابری­ ها و فقدان فرصت­ های شغلی بوده است اما چنان با این شغل انس گرفته ­اند که هویت آن­ها جدای از رانندگی شوتی معنا ندارد. مقاومت این گروه هم در برابر زمینۀ نابرابر داخلی است و هم در برابر روش ­های مشروع کسب موفقیت در زندگی امروز.
 
 
 
 

کلیدواژه‌ها


اصلانی اسلمرز، عابد، ترانه، کامران و سبحانی، پرویز. (1394الف). «بررسی عوامل و زمینه‌های موثر بر رشد گرایش به قاچاق کالا از منظر مرزنشینان (مطالعه موردی شهرستان بانه)». پژوهشنامه مطالعات مرزی، 3 ،1 (مسلسل 7): 18-40.
اصلانی اسلمرز، عابد، دیندارلو، سعید، و اصلانی اسلمرز، امید. (1394ب). «بررسی عوامل اجتماعی موثر بر گرایش مرزنشینان بانه‌ای به قاچاق کالا (زمینه‌ها و راه کارها)». انتظام اجتماعی، 7(2): 33-56.
داودی دهاقانی، ابراهیم، هندیانی، عبدالله و عیسی آبادی، علی اکبر (1397). تاثیر عوامل سازمانی پلیس در پیشگیری از قاچاق کالا (مورد مطالعه: شهرستان سروآباد استان کردستان)، انتظام اجتماعی، شماره 4: 29-50.
رحمانی­پور، علیار و مرادی دیزگرانی، میلاد (1394). تبیین عوامل مؤثر بر گرایش به قاچاق کالا در استان‌های مرزی؛ مطالعه موردی استان کرمانشاه، پژوهش نامه مطالعات مرزی، دوره 3، شماره 4: 159-180.
شرونی، مهرداد (1401).«درک و فهم زمینه‌های گرایش به شغل شوتی در بندر گناوه»، دومین همایش ملی جامعه شناسی مرز: سیاست‌های توسعه و حیات اجتماعی مرز نشینان، دانشگاه کردستان.
شماعی، علی و احمدی، باقر (1395). «تحلیل فضایی سطوح توسعه­یافتگی شهرستان­های استان کردستان»، مجله آمایش جغرافیای فضا، سال 6، شماره 20: 117- 128.
کرمی، آیت­الله و کریمی، جلیله (1402). «سنجش توسعه­یافتگی شهرستان­های استان کردستان با استفاده از تکنیک تاپسیس (با تأکید بر بخش­های کشاورزی، بهداشت، آموزش و حمل و نقل)»، مجله مهندسی جغرافیایی سرزمین، دوره 7، شماره4: 943-958.
کهنه پوشی، سیدهادی، و شایان، حمید (1392). «بررسی تاثیرات اقتصادی قاچاق کالا بر شهرهای مرزی مطالعه موردی؛ شهر مریوان». تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی (علوم جغرافیایی)، 13(29): 51-73.
مسعودی، عباس و میرزایی، محمد (1393). بررسی عوامل موثر بر قاچاق کالا در استان‌های مرزی (مورد مطالعه: استان کردستان)، نشریه پژوهش نامه مطالعات مرزی، شماره 3: 21-44.
ویسی، اکبر، حسین زاده دلیر، کریم و عزت­ پناه، بختیار (1393). مقایسه نابرابری توسعه­ ی استان کردستان با سایر استان­ های ایران. فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، سال 3، شماره 12: 101-109.
یزدانی­نسب، محمد و هدایتی، محمد (1402). «بسط شبکۀ مفهومی قدرت فراسوی دوگانه‌انگاری‌ها»، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال 19، شماره 72: 173-199.
دوره 17، شماره 4
ویژه نامه مرز و مرزنشینی
زمستان 1402
صفحه 133-157

  • تاریخ دریافت 28 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 08 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 06 شهریور 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 آبان 1403
  • تاریخ انتشار 01 آبان 1403