مرزنشینی بدون مردان: مردم‌نگاری روزمره‌ زنان هورامان

نوع مقاله : علمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری انسان‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

2 دکتری انسان‌شناسی، دانشگاه تهران

چکیده
فرصت‌ها و چالش‌های مرز، بیشتر از آن‌چه به نظر می‌رسد به زنان گره خورده است. پژوهش‌های مرز، کنشگران مرد را مورد کنکاش قرار می‌دهند و عموماً زنان مرزنشین مورد غفلت بوده‌اند. هورامان به عنوان منطقه‌ای مرزی، هم چون دیگر مناطق مرزی کردستان، همواره با فرصت‌ها و چالش‌هایی روبرو بوده است چنان‌ که در سال‌های اخیر مردانی از هورامان ایران به عنوان «کارگران مرزی مهاجر» به صورت روزمزد، به دور از خانواده در کردستان عراق مشغول به کار می‌شوند. این پژوهش به روش مردم‌نگاری و بر مبنای مفاهیم اینترسکشنالیتی(درهم‌تنیدگی) تدوین شده است تا به واکاوی زیست‌جهان روزمره‌ زنان هورامی مرزنشین بپردازد. بر پایه این پژوهش می‌توان گفت که به طور عام، مرکزنشینان و به طور خاص جامعه دانشگاهی، نیازمند آگاهی بیشتری از شیوه‌های مختلف زندگی زنان مرزنشین هستند و باید در تغییرات اجتماعی به راه‌هایی که مورد نظر زنان مرزنشین می‌باشد اهتمام بیشتری نشان داده شود و این امر نیازمندِ نزدیک شدن به افق‌های زنان مرزنشین و توجه به تعاریف زنان از زنانگی، هویت، تبعیض‌ها و دیگر دغدغه‌های روزمره زنان مرزنشینی است که بیشتر ایام سال را باید بدون حضور مردان خانواده، در رنج سپری نموده و بار زندگی را به دوش بکشند. نتایج این مردم‌نگاری نشان می‌دهد رفع چالش‌های روزمره‌ زنان منطقه هورامان، پیش از آن که با هژمونی نظام مردسالارانه مواجه شود با عواملی دست به گریبان است که مانع توانمندسازی نه فقط زنان بلکه مردان نیز هست. بر این مبنا، رفع تبعیض‌های خاص زنان، به تنهایی میسر نیست زیرا به شکل پیچیده‌ای با تبعیض‌ها علیه مردان درهم تنیده است.
 

کلیدواژه‌ها


احمدی، منیژه؛ سلیمی سبحان، محمدرضا، دهقانی، ماندانا، و جهانسوزی، مهری. (1398). اثرات بازارچه های مرزی موقت در امنیت اقتصادی و اجتماعی مناطق روستایی مرزنشین (روستاهای مرزنشین شهرستان مریوان). پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، 7(27)، 101-122.
باباصفری، نافع (1397). بررسی مردم‌شناختی پایداری و دگرگونی منابع هویت در هورامان، رساله دکتری دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.
ثنایی، کامران و رسولی، حسین (1401). میسیون کردستان: بررسی فعالیت میسیونرهای لوتری آمریکا در ساوجبلاغ مکری (از 1911م/1290ش تا 1937م/1316ش) (با تکیه بر مطالب ماهنامه کردستان میشنری). جستارهای تاریخی (فرهنگ)، 13(2)، 45-79.
جنکینز، ریچارد(1385). پیر بوردیو. مترجم: حسن چاوشیان؛ لیلا جوافشانی. تهران: نشر نی.
دانش‌مهر، حسین و هدایت، عثمان (1401). مرزنشینی و به حاشیه راندگی امر آموزش: اتنوگرافی نهادی وضعیت آموزش و پرورش در مناطق مرزی استان کردستان، نشریه مسائل اجتماعی ایران، 12(2)، 115-136.
دریفوس، هیوبرت و رابینو، پل(1389). میشل فوکو؛ فراسوی ساختگرایی و هرمونتیک. مترجم: حسین بشیریه. تهران : نشر نی.
زارع شاه آبادی، اکبر، و محمدی، آرزو. (1400). درک و فهم پدیده کولبری در شهرستان بانه. جامعه شناسی کاربردی، 32(1)، 135-154.
زیمل، گئورگ (1368). ویرانه(مترجم: یوسف اباذری). نامه علوم اجتماعی، شماره 3، 59-65.
سلطانی هورامی، مظفربهمن (1386). تاریخ هورامان. مقدمه. تصحیح و تعلیقات: نادر کریمی سردشتی. تهران: نشر احسان.
سیاوش پوری، مهشین؛ تاجیک، محمدرضا؛ نوذری، حسین علی (1402). سیاست و زیبایی شناسی: سوژگی کولبران در جنبش روزمره، نشریه سیاست پژوهی اسلامی ایرانی، 2(1)، 83-111.
شهیدانی, شهاب؛ عقیلی, سید احمد (1392). بررسی و تحلیل تاریخی حضور و فعالیت میسیونرهای مسیحی از سقوط صفویه تا برآمدن قاجار. فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام, 4(6), 91-115.
فکوهی، ناصر (1399). زن­ها شیرها روباه­ها، تهران: نشرثالث.
فکوهی، ناصر (1392). تاریخ اندیشه و نظریه­های انسان­شناسی، تهران: نشرنی.
فکوهی، ناصر(1398). انسان­شناسی: اندیشمندان، نظریه و کنش، تهران: نشر اندیشه.
احسان کریمی، علیرضا؛ و دانش مهر، حسین (1398). بررسی احساس امنیت در مناطق مرزی (مورد مطالعه شهر مریوان). پژوهشنامه مطالعات مرزی، 7(4)، 1-24.
گیرتز، کیلفورد (1398). تفسیر فرهنگ­ها، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر ثالث.
لاجوردی، هاله(1388). زندگی روزمره در ایران مدرن، با تامل بر سینمای ایران. تهران: نشر ثالث
محمدی، حیدر؛ موسوی جد، سید محمد؛ صالحی، یسرا؛ سلماسی، سمانه (1400). اشتغال پایدار شهرهای مرزی؛ تحلیل علل و پیامدهای کولبری در شهر بانه، نشریه توسعه پایدار محیط جغرافیایی.
میرزایی، حسین، و عبده زاده، سیروان. (1393). بررسی تاثیر بازارچه های مرزی بر کیفیت زندگی روستاییان مرزنشین (مورد مطالعه: بازارچه های مرزی و روستاهای شهرستان مریوان). توسعه محلی روستایی - شهری (توسعه روستایی)، 6(2)، 255-278.
 
 
 
دوره 17، شماره 4
ویژه نامه مرز و مرزنشینی
زمستان 1402
صفحه 29-51

  • تاریخ دریافت 18 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 05 شهریور 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 آبان 1403
  • تاریخ انتشار 01 آبان 1403