تحلیل کیفی شبکه اجتماعی تصمیم‌سازی مدیران دبیرستان‌های دولتی شهر شیراز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جامعه شناسی دانشگاه شیراز

2 استادیار جامعه‌شناسی دانشگاه شیراز

3 استادیار جامعه شناسی دانشگاه شیراز

4 دانشجوی دکتری بررسی مسائل اجتماعی ایران دانشگاه شیراز

چکیده
این مطالعه تصمیم‌سازی را به‌عنوان یک ساخت اجتماعی موردبحث قرار داده و از روش تحلیل کیفی شبکه اجتماعی بهره برده است. داده‌ها از طریق مصاحبۀ عمیق با 15 مدیر دبیرستان‌های دولتی دوره دوم شهر شیراز گردآوری‌شده است و با استفاده از تحلیل شبکه مضامین تفسیر شده‌‌اند. یافته‌های پژوهش آشکار کرد که مدیران مدارس بر اساس تجربه زیسته و دانش عامه‌شان، کنشگرانی را انتخاب و شبکه‌های مشورتی خود را خلق می‌کنند. با ساخت شبکه‌های مشورتی، مدیران تعریفی که از موقعیت مسئله‌ساز دارند را با شبکه‌های خود به اشتراک می‌گذارند. در این اشتراک‌گذاری، معانی ذهنی مدیران از ایده‌ها و معانی ذهنی سایر اعضای شبکه متأثر می‌شود و تغییر می‌کند. مدیران با معانی ذهنی تغییر یافته در شبکه، تصمیم‌سازی می‌کنند. بر این اساس تصمیمات مدیران در شبکه‌ای از روابط برساخت می‌شود. همچنین یافته‌ها نشان داد که مدیران روزانه با مسائل زیادی روبرو هستند که باید برای حل آن‌ها تصمیم‌ بگیرند. به همین دلیل مدیران با شبکه مشورتی خود، خلاقانه فضاهایی را ساخته‌اند که بتوانند با این مسائل سازگار شوند. ازآنجایی‌که مدیران با تصمیم‌سازی‌های خلاقانه ساختار منعطفی را برساخت کرده‌اند که این ساختار متکی بر نظریه و مستقل از اراده عاملان نیست، پس مدیران نمی‌توانند هویت‌ مسئله را روشن کنند؛ بنابراین مدیران در فرایند تصمیم‌سازی معمولاً‌ مشکلات را به‌صورت موقت رفع می‌کنند و مسائل حل‌نشده باقی می‌مانند.
 

کلیدواژه‌ها


ایمان، محمدتقی (1394). فلسفه روش تحقیق در علوم انسانی. تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
ایمان، محمدتقی؛ هاشمی، سمیه و طبیعی، منصور (1397). «کاوش مردم‌نگارانۀ حس مکانی گردشگران در میراث فرهنگی شهر شیراز». مطالعات ملی، 19: 21-34.
باستانی، سوسن و رئیسی، مهین (1390). «روش تحلیل شبکه: استفاده از رویکرد شبکه‌های کل در مطالعه اجتماعات متن‌باز». مجله مطالعات اجتماعی ایران، 5(2): 59-32.
بلیکی، نورمن (1393). پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی. ترجمه سید حمیدرضا حسنی، محمدتقی ایمان و سید مسعود ماجدی، تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
چلپی، مسعود (1385). تحلیل اجتماعی در فضای کنش. تهران: نشر نی.
حیدری، الهام، مرزوقی، رحمت‌الله (1391). «بررسی و مقایسه سبک‌های عمومی تصمیم‌گیری در مدیران دانشگاه شیراز: مطالعه موردی دانشگاه شیراز». فصلنامه علمی- پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 3 (4): 84-67.
خورشیدی، رضا (1392). «آسیب‌شناسی مدیریت مدارس با نگاهی جامعه‌شناختی: مطالعه موردی مدیریت مدارس شهرستان بستان‌آباد». فصلنامه مطالعات جامعه‌شناختی ایران، 11: 107-85.
ده دست، ناصر (1401). «بررسی و شناسایی مؤلفه‌های تصمیم‌گیری مشارکتی در سازمان». ماهنامه آفاق علوم انسانی، 61: 43-31.
رضاییان، صهبا؛ خرازی، سید کمال؛ جمالی، احسان و نادری، ابوالقاسم (1398). «الگوی مفهومی تصمیم‌گیری با رویکرد شناختی». فصلنامه‌های تازه‌های علوم شناختی، 2 (1):20-1.
رمضانی، ابوالفضل و میرزا محمدی، علی (1391). تحلیل شبکه اجتماعی به همراه آموزش نرم‌افزار UCINET. تهران: جامعه‌شناسان.
عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمد سعید؛ فقیهی، ابوالحسن و شیخ‌زاده، محمد (1390). «تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی». اندیشه مدیریت راهبردی (اندیشه مدیریت)، 5: 151-198.
قهرمانی، محمد (1384). «بهسازی نظام تصمیم‌گیری در آموزش‌وپرورش از دیدگاه اعضای هیئت‌علمی دانشکده‌های علوم تربیتی دانشگاه‌های تهران و مدیران و کارشناسان ستادی وزارت آموزش‌وپرورش». نوآوری‌های آموزشی، 4(13): 32-57.
کریمی، محمد سلیم؛ صلواتی، عادل؛ زارعی، بهروز و احمدی، کیومرث (1400). «عوامل مؤثر بر تصمیم‌گیری مدیران سازمان‌های دولتی». فصلنامه مدیریت صنعتی دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، 16 (56): 219-201.
وجدانی طباطبایی، ایلیا سادات؛ محمدیان، فریبا و نوبخت رمضانی، زهرا (1401). «آزمون مدل رفتار سیاسی بر تصمیم‌گیری مدیران در سازمان‌های ورزشی». آمایش سیاسی فضا، 4(2): 87-98.
 
Allwood, Carl Martin; Selart, Marcus (2001). Decision making: social and creative dimensions. Dordrecht, Netherlans:Springer Science+ Business Media.
Allwood, Carl Martin; Selart, Marcus (2001). “Creativity and Complex Problem Solving in the Social Context”. Pp. 177-196 in Decision making: social and creative dimensions, Dordrecht, Netherlans:Springer Science+ Business Media.
Allwood, Carl Martin; Selart, Marcus (2001). “The Nature of Creative Decision Making”. Pp. 15-33 in Decision making: social and creative dimensions, Dordrecht, Netherlans: Springer Science+ Business Media.
Ahrens, Petra (2018). “Qualitative network analysis: A useful tool for investigating policy networks in transnational settings?”. Methodological Innovations, 11(1): 1-9.
Attride-Stirling, Jennifer (2001). “Thematic networks: an analytic tool for qualitative research”. Qualitative Research, 1(3): 385-405.
Bell, Les (1980). “The School as an Organisation: a re‐appraisal”. British Journal of Sociology of Education, 1(2): 183-192.
Diani, Mario, McAdam, Doug (2003). “Cross‐Talk in Movements: Reconceiving the Culture‐Network Link”. Pp. 258-280 in Social Movements and Networks: Relational Approaches to Collective Action, Uk: Oxford University Press.
Emirbayer, Mustafa; Goodwin, Jeff (1994). “Network Analysis, Culture, and the Problem of Agency”. American Journal of Sociology, 99(6): 1411-1454.
Fine, Gary Alan; Kleinman, Sherry (1983). “Network and Meaning: an Interactionism Approach to Structure”. Symbolic Interaction, 6(1): 97-110.
Fuhse, Jan (2009). “The meaning structure of social networks”. Sociological Theory, 27(1): 51-73.
Fuhse, Jan, Mützel, Sophie (2011). “Tackling connections, structure, and meaning in networks: quantitative and qualitative methods in sociological network research”. Quality & Quantity, 45(5):1067-1089.
Granovetter, Mark (1973). “The strength of weak ties”. American Journal of Sociology, 78 (6): 1360- 1380
Klärner, Andresa, Gamper, Marcus, Keim-Klärner, Sylvia, Moor, Irene, von der Lippe, Holger & Vonneilich, Nico (2022). “Social Network Theories: An Overview”. Pp. 35-48 in Social Networks and Health Inequalities: A New Perspective for Research. Springer International Publishing.
Klärner, Andresa, Gamper, Marcus, Keim-Klärner, Sylvia, Moor, Irene, von der Lippe, Holger & Vonneilich, Nico (2022). “Social Relations, Social Capital, and Social Networks: A Conceptual Classification”. Pp. 23-34 in Social Networks and Health Inequalities: A New Perspective for Research. Springer International Publishing.
Klijn, Eric Hance, Edelenbos, Jurian & Steijn, Bram (2011). “Managers in governance networks: how to reach good outcomes”. International Public Management Journal, 14 (4): 420-444.
Larrick, Richard (2016). “The Social Context of Decisions”. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 3(1): 441-467.
March Jame (1978). “Bounded rationality, ambiguity, and the engineering of choice”. The Bell Journal of Economics, 9(2): 567–608.
Moolenaar, Nienke, Sleegers, Peter (2015). “The networked principals: examining principals’ social relationship and transformational leadership on school and district networks”. Journal of Educational Administration, 53 (1): 8-39
Mützel, Sophie (2009). “Networks as Culturally Constituted Processes: A Comparison of Relational Sociology and Actor- network Theory”. Current Sociology, 57: 871 - 887.
Ni, Lei, Chen, Yu-Wang & De Brujin, Oscar (2021). “Towards understanding socially influenced vaccination decision making: An integrated model of multiple criteria belief modeling and social network analysis”. European Journal of Operational Research, 293(1): 276-289.
Rossler, Patric, Hoffener, Cynthi &Van Zoonen, Liesbet (2017). “Social Network Theory”. Pp. 1-12 in The International Encyclopedia of Media Effects, Wiley.
Rogers, Everett (2003). Diffusion of innovation. (5th ed.), free press.
Simon, Herbert (1955). “A behavioral model of rational choice”. The quarterly journal of economics, 69 (1): 99-118.
Sims, Wilhelmena (2011). Similarities and differences in decision-making processes and practices among elementary school principals in program improvement year I, year 3, and year 5 schools. (Doctoral dissertation, University of California, Berkeley, USA).
Valente, Thomas, Vega Yon, George (2020). “Diffusion/Contagion Processes on Social Networks”. Health Education & Behavior, 47(2): 235-248

  • تاریخ دریافت 01 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 02 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 15 تیر 1403
  • تاریخ اولین انتشار 15 تیر 1403
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1402