الگوی تعاملات و ارتباطات در اجتماع علمی جامعه‌شناسی در دانشگاه‌های تهران (مورد مطالعه: شبکۀ تیم‌های داوری پایان‌نامه‌ها و رساله‌های رشته جامعه‌شناسی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته جامعه‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده
جریان اصلی پژوهش‌هایی که درصدد توصیف و تببین وضعیت نامطلوب جامعه‌شناسی در ایران بوده‌اند، به ضعف تعاملات و ارتباطات علمی میان پژوهشگران این رشته و در یک کلمه، به ضعف اجتماع علمی به عنوان عامل اصلی وضعیت نامطلوب جامعه‌شناسی در ایران اشاره‌ کرده‌اند. این درحالی است که این پژوهش‌ها یکی از پرتراکم‌ترین زمینه‌های ارتباطات علمی در این رشته یعنی پیوندهای شکل‌گرفته از خلال حضور در تیم‌های داوری پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکتری را به‌کل نادیده‌ گرفته‌اند. پژوهش حاضر در پی توصیف و تبیین شبکۀ پیوندهای تیم‌های داوری پایان نامه ها بوده است. برای این منظور پایان‌نامه‌های ارائه شده در گروه‌های جامعه‌شناسی دانشگاه‌های تهران، تربیت‌مدرس، علامه طباطبایی، شهید بهشتی و الزهرا از سال 1380 تا سال ۱۳۹۵ ثبت شده و اطلاعات مربوط به ویژگی‌های زمینه‌ای و متغیرهای شناختی اعضای تیم‌های داوری‌ این پایان‌نامه‌ها و حوزۀ موضوعی هر یک از آن‌ها گردآوری شد. در این پژوهش از نرم‌افزار R برای تحلیل داده‌ها در جهت توصیف و تبیین شبکه استفاده شده است. یافته‌های این پژوهش نشان داد که ساختار ارتباطی تیم‌های داوری تمرکزگرا است و این تمرکزگرایی تاحدی با برخی ویژگی‌های زمینه‌ای اعضای شبکه شامل دانشگاه محل کار، گروه محل کار و دانشگاه محل اخذ مدرک دکتری و نیز با برخی عوامل شناختی شامل حوزۀ تخصصی پژوهشی‌، حوزۀ موضوعی پایان‌نامه‌هایی که در آن‌ها حضور داشته‌اند و نیز تنوع موضوعی این پایان‌نامه‌ها قابل توضیح است.
 

کلیدواژه‌ها


آروین، بهاره، (1390)، «بررسی انتقادی فرایندهای تولید علوم اجتماعی در ایران». پایان‌نامه‌ی دکتری جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
آزاد ارمکی، تقی، (1378)، جامعه‌شناسی جامعه‌شناسی در ایران، تهران: مؤسسۀ نشر کلمه.
باستانی، سوسن؛ رئیسی، مهین، (1390)، «روش تحلیل شبکه: استفاده از رویکرد شبکه­های کل در مطالعه اجتماعات متن باز»، مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره پنجم، شماره 2، 31-57.
تبرزه، فاطمه، (۱۳۹۹)، پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد با عنوان «تحلیل شبکه‌ی داوری پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشجویی رشته جامعه‌شناسی»، دانشگاه تربیت مدرس، گروه جامعه‌شناسی.
جانعلیزاده چوب‌بستی، حیدر و علیزاده، مصطفی، (1394)، «تحلیل شبکه هم‌تألیفی در جامعه‌شناسی ایران»، مجلة جامعه‌شناسی کاربردی، سال بیست‌وششم، شماره سوم: 98-75.
جلیلی، مهناز، زاهدی، محمدجواد و ارشاد، فرهنگ، (1397)، «بررسی وضعیت اجتماع علمی استادان علوم اجتماعی شهر تهران (با اتکا بر نظریه میدان پیر بوردیو)»، مسائل اجتماعی ایران، دوره 9، شمارۀ 2: 26-5.
عباداللهی چنذانق، حمیدو خستو، زهرا، (1391)، «اجتماع علمی در دانشگاه‌های ایران: مطالعة موردی دانشکده‌های علوم اجتماعی دانشگاه‌های علامه طباطبائی و تهران»، مجلة جامعهشناسی ایران، دورة سیزدهم، شماره 4: 59- 24.
عبداللهی، محمد، (1375)، «جامعه شناسی در ایران وضعیت آن در گذشته و حال و جایگاه و نقش آن در آینده»، رهیافت، شماره 13: 87-81.
عصاره، فریده، سهیلی، فرید، فرج‌پهلو، عبدالحسین و معرف زاده، عبدالحمید، (1391)، «بررسی سنجه مرکزیت در شبکه هم نویسندگی مقالات مجلات علم اطلاعات»، پژوهش‌نامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، دورۀ دوم، شمارۀ 2: 200-181.
فاضلی، محمد، (1386)، «ناکارآمدی جامعه‌شناسی در ایران»، رشد آموزش علوم اجتماعی در ایران، شماره 37: 30-21.
قانعی راد، محمدامین، (1385)، تعاملات و ارتباطات در جامعه‌ی علمی: بررسی موردی در رشته علوم اجتماعی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
قانعی‌راد، محمدامین، طلوع، ابوالقاسم، خسروخاور، فرهاد، (1387)، «عوامل، انگیزش‌ها و چالش‌های تولید دانش در بین نخبگان علمی»، سیاست علم و فناوری، شمارۀ 2: 86-71.
قماشلویان، مسلم، (1397)، «انسان دانشگاهی ایرانی: تبیین دگرآیینی میدان جامعه‌شناسی در ایران». پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
لهسایی زاده، عبدالعلی، (1375)، «موانع پژوهش علوم اجتماعی در ایران»، رهیافت، شماره ۱۴: 104- 97.
نایبی، هوشنگ و شعبان، مریم، (1396)، «تحلیل جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر کاهش همکاری‌علمی در بین اعضای هیئت علمی دانشکده‌های علوم اجتماعی (مطالعه موردی دانشگاه‌های تهران، تربیت مدرس، علامه‌طباطبایی، شهیدبهشتی، تربیت‌معلم، الزهرا)»، بررسی مسائل اجتماعی ایران، دوره 9، شمارۀ 1: 119-91
 
Borgatti, Stephan, Everett, Martin, and Johnson, Jeffrey(2013). Analyzing Social Networks. London: Sage.
Cole, Jonathan, and Cole, Stephan(1973). Social stratification in science. Chicago, IL: University of Chicago Press.
.Crane, Diana(1969) “Social structure in a group of American scientists”. American Sociological Review34: 335-352.
Csardi Gabor, Nepusz, Tamas: (2006). “The igraph software package for complex network research”, InterJournal, Complex Systems 1695.  http://igraph.org
Eck, Nees Jon, Waltman, Ludo (1995). Appropriate similarity measures for author co-citation analysis. Journal of The American Society for Information Science and Technology, vol. 59: 1653–1661.
Fleiss, Joseph, Levin, Bruce and Paik, Myunghee Cho,(2013). Statistical methods for rates and proportions. john wiley & sons.
Freeman, Linton (2004). “The development of social network analysis”. A Study in the Sociology of Science1(687): 159-167.
Glaser, Jochen (2001) Scientific Specialties as the (Currently Missing) Link Between Scientometrics and the Sociology of Science.
Leydesdorff, Loet(2001) The challenge of scientometrics: The development, measurement, and self-organization of scientific communications. Universal-Publishers.
Lucio-Arias, Diana and Leydesdorff, Loet(2009). “The dynamics of exchanges and references among scientific texts, and the autopoiesis of discursive knowledge”. Journal of Informetrics3(3): 261-271.
Marwala, Tshildzi(2009) Computational intelligence for missing data imputation, estimation and management: knowledge optimization techniques. Hershey, New York: Information Science Reference.
Moody, James (2004) “The structure of a social science collaboration network: Disciplinary cohesion from 1963 to 1999”. American sociological review69(2): 213-238.
Mullins, Nicholas (1980) Social networks among biological scientists. Ayer Publishing.
Nirelli, Lisa, Larsen, Micheal, Croghan, Ivana. T, Schroeder, Darren, Offord, KennethP and Hurt, Richard.D (2005.) “Comparison of Methods for Handling Missing Data in a Collegiate Survey of Tobacco Use”. In Proceedings of the Survey Research Methods Section, American Statistical Association. Alexandria, VA: American Statistical Association.
Rubin, Donald (1987) Multiple Imputation for Nonresponse in Surveys. New York: John Wiley & Sons Inc
Rubin, Donald (1987) Statistical analysis with missing data. Wiley.
Schafer,Joseph.L (1997)  Analysis of incomplete multivariate data. CRC press.
Shapin, Steven (1992) “Discipline and bounding: The history and sociology of science as seen through the externalism-internalism debate”. History of science, 30(4): 333-369.
Stef van Buuren, Karin Groothuis-Oudshoorn (2011). “Mice: Multivariate Imputation by Chained Equations in R”. Journal of Statistical Software, 45(3), 1-67.
Storer, Norman, (1966)The social system of science. Holt, Rinehart and Winston.
White, H.D., Wellman, B. and Nazer, N, 2004. “Does citation reflect social structure?: Longitudinal evidence from the “Globenet” interdisciplinary research group”. Journal of the American Society for information Science and Technology, 55(2): 111-126.
 Yang,  Zhao,  Algesheimer, René &  Tessone, Claudio J. (2016) A Comparative Analysis of Community Detection Algorithms on Artificial Networks, Scientific Reports, 6.

  • تاریخ دریافت 16 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 20 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 20 فروردین 1403
  • تاریخ اولین انتشار 20 فروردین 1403
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1402