فراتر از همسان‌همسری: بررسی تعیین‌کننده‌های پایداری زناشویی در ایران معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جمعیت‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. (نویسنده مسئول)

2 کارشناسی ارشد جمعیت‌شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

چکیده
با افزایش میزان طلاق بحث‌های گسترده‌ای در مورد علل و عوامل موثر بر پایداری زناشویی مطرح شده است. در فرهنگ عامه و نیز مطالعات پیشین در ایران یکی از تعیین‌کننده‌های پایداری و تداوم ازدواج، همسان‌همسری و ویژگی‌های مشترک زوجین عنوان شده است. بر این اساس مطالعه حاضر با هدف بررسی تاثیر همسان‌همسری بر پایداری زناشویی انجام شد. مطالعه به روش کمّی و با استفاده از تکنیک تحلیل ثانویه به بررسی داده‌های پیمایش ملی طلاق که در سال 1397-1396 انجام شده بود، پرداخت. یافته‌ها نشان داد که برخلاف بسیاری از مطالعات، همسان‌همسری (در ابعاد تحصیلی، مذهبی، قومی و سنی) تأثیر بسیار محدودی بر پایداری زناشویی دارد. در مقابل، عوامل فردی همچون سطح تحصیلات، سن، جنس، وضعیت اشتغال و ویژگی‌های رفتاری همچون استفاده از اینترنت و شبکههای اجتماعی، تقسیم‌کار خانگی و گذران وقت در بیرون از منزل تعیین‌کننده‌های اصلی پایداری زناشویی هستند. برخلاف دیدگاه‌های سنتی، نان‌آوری زنان و مشارکت اقتصادی دو سویه در خانواده، تأثیر مثبتی بر پایداری زناشویی داشته و آن را تقویت کرده است. بر این اساس می‌توان بیان کرد در جامعه در حال گذار ایران، همسان‌همسری و شباهت‌های ظاهری یا ساختاری میان زوجین الزاماً منجر به افزایش پایداری زناشویی نمی‌شود و رفتارهای انتخابی و سبک زندگی روزمره نقش قابل‌توجهی در پایداری و تداوم زندگی مشترک دارند.

کلیدواژه‌ها


ابراهیمی، لقمان و محمدلو، مریم (1400). مرور نظام‌مند عوامل زمینه‌ساز طلاق توافقی زوجین دهه اخیر در ایران. فصلنامه علمی-پژوهشی زن و جامعه، 12(46)، 1929.
احدی، حسن؛ عبداللهی، اصغر؛ تاجری، بیوک و حاج‌علیزاده، کبری (1399). تجربه‌ی طلاق از منظر زوجین مطلقه در شهر تهران (در پنج سال اول زندگی). مطالعات راهبردی زنان، 22(89)، 143–162.
احمدی، وکیل؛ جهانگیری، عفت و کریمی، جلیل (1399). همسان‌همسری ارزشی و رضایت زناشویی: مطالعه موردی شهر نورآباد. جامعه‌شناسی کاربردی، 31(84)، 141–156.
احمدی، وکیل؛ قلی‌پور، سیاوش و ناصری، میلاد (۱۴۰۳). همسان‌همسری و بازتعریف نقش زنان در تصمیم‌های اقتصادی خانواده: مطالعه‌ای در شهر اسلام‌آباد غرب. تداوم و تغییر اجتماعی، ۳(1)، ۳۵-۵۴.
اسدی، حسین و ابراهیمی‌پور، قاسم (۱۴۰۰). تبیین نقش همسان‌همسری در تحکیم خانواده از منظر متون روایی. معرفت، ۲۸۰، ۱۱-۲۰.
تیموری ارشد، رضا (1398). بررسی تعیین‌کننده‌های دوام ازدواج منجر به طلاق در شهرستان‌های ایران در سال 1395 [پایان‌نامه کارشناسی ارشد]. دانشگاه بوعلی سینا، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی.
جهانگیری، عفت؛ احمدی، وکیل و کریمی، جلیل (۱۴۰۰). همسان‌همسری ارزشی و رضایت زناشویی (مطالعۀ موردی: شهر نورآباد). جامعه‌شناسی کاربردی، ۳۲(۴)، ۱۴۱-۱۵۶.
حسینی، حاتم و تیموری ارشد، رضا (1398). تبیین دوام ازدواج منجر به طلاق در ایران. نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 14(27)، 115–153.
حسینی، حاتم و تیموری ارشد، رضا (1400). استقلال زنان و دوام ازدواج‌های منجر به طلاق در میان گروه‌های قومی منتخب در ایران. دوفصلنامه مطالعات جمعیتی، 7(1)، 67–94.
حسینی، حاتم و گراوند، مریم (1395). تبیین شکاف در رفتار و نگرش زنان نسبت به الگوی همسرگزینی در شهر کوهدشت. جامعه‌شناسی کاربردی، 27(61)، 113–128.
دیلینی، تیم (1398). نظریه‌های کلاسیک جامعه‌شناسی (بهرنگ صدیقی و وحید طلوعی، مترجمان). تهران: نشر نی.
ریتزر، جورج (1398). نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر (محسن ثلاثی، مترجم). تهران: انتشارات علمی.
سازمان ثبت احوال کشور (1399). سالنامه آمارهای جمعیتی (1399). تهران: سازمان ثبت احوال کشور.
سالاری، اسماعیل؛ معین، لادن؛ سهامی، سوسن و حقیقی، حمید (1392). بررسی رابطه فرهنگ مردسالاری، همسان‌همسری، با تعارضات زناشویی در بین دبیران و پرستاران زن متأهل. زن و مطالعات خانواده، 5(19)، 95–114.
صادقی، رسول (1395). عوامل اقتصادی-اجتماعی مؤثر بر طلاق جوانان در ایران. فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 11(32)، 189–205.
طاهرخانی، مرضیه (1401). پیش‌بینی دوام ازدواج بر اساس همدلی هیجانی و بخشودگی بین فردی در زنان متأهل با سابقه‌ی ازدواج 20-11 سال در شهر تاکستان. مطالعات روان‌شناسی و علوم تربیتی، 8(1)، 322–336.
عباسی‌شوازی، محمدجلال و بگی، میلاد (1399). شکل‌گیری خانوار و ترتیبات زندگی جوانان در ایران: شواهدی از تأخیر در گذار به زندگی مستقل. فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 16(59)، 243–274.
فتحی، سروش و آزادیان، عذرا (1395). بررسی همسان‌همسری در بین زوجین تهرانی و تأثیر آن بر رضایت‌مندی از زندگی زناشویی. ویژه‌نامه زن و جامعه، 7، 85–104.
قادری، طاهره و مردانی، سمیه (1392). رابطه همسان‌همسری و مطلوبیت روابط زناشویی. فصلنامه برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، (15)، 90–137.
قاضی طباطبایی، محمود؛ علی‌مندگاری، ملیحه و ساداتی، سید محمدهانی (1395). آزمون مدل نظری-مفهومی تمایل زوجین به طلاق در شهر تهران. دوفصلنامه ایرانی مطالعات جمعیتی، 2(1)، 61–93.
کوئن، بروس (1386). مبانی جامعه‌شناسی (غلامعباس توسلی و رضا فاضل، مترجمان). تهران: انتشارات سمت.
گود، ویلیام جی (1385). خانواده و جامعه (ویدا ناصحی، مترجم). تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
مجرد، آرزو؛ قمری کیوی، حسین و کیانی، احمدرضا (1398). اثربخشی مشاوره راه‌حل‌محور در کاهش ریسک طلاق و ناسازگاری زناشویی در زنان متقاضی طلاق. نشریه مطالعات پلیس زن، 13(31)، 20–36.
مرکز آمار ایران (1400). سالنامه آماری کشور. تهران: مرکز آمار ایران، دفتر ریاست، روابط عمومی و همکاری‌های بین‌الملل.
میرزایی، ابراهیم؛ موسی‌زاده، معصومه و محبی، محبت (1398). تحلیل ثانویه علل وقوع طلاق در استان ایلام در سال 1395. فصلنامه علمی فرهنگ ایلام، 20(62-63)، 48–73.
ویکس، جان رابرت (1395). جمعیت: مقدمه‌ای بر مفاهیم و موضوعات (الهه میرزایی، مترجم). تهران: موسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور.
یوسفی، علمدار؛ رحیمی، مرتضی؛ راه‌وند، فاطمه؛ تخش، سودابه؛ صالحی، فرهناز و بیگمرادی، زهرا (1396). بررسی علل دوام زندگی زناشویی با تأکید بر نقش زن در دوام ازدواج. مطالعات روان‌شناسی و علوم تربیتی، 3(1/2)، 155–169.

  • تاریخ دریافت 22 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 17 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 03 آذر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 03 آذر 1404
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1404