انجمن جامعهشناسی ایرانمجله مطالعات اجتماعی ایران2008-3653132 (جامعه شناسی مصایب جمعی و مدیریت بحران)20190622Analysis of Post-Earthquake Psycho-social Traumas:
The Case of Sar-Pole-Zahab Earthquakeبررسی آسیبهای روانی-اجتماعی بعد از زلزله تحلیل موردی: زلزلة سرپلذهاب در سال 13965284329810.22034/jss.2019.43298FAفاضلالیاسی سرزلیدکترای دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقاتJournal Article20200711The earthquake as a natural phenomenon and disaster, beside physical and financial threats, bring about social and psychological harms which in long-term may cause deep consequences. Considering social and psychological consequences as a strategic and managerial plan is essential in preventing the future harms and damages. Traumas such as shock, severe fear, anger, helplessness, numbness, annoying memories, loss of concentration, are among those that threaten survivors after catastrophic events, especially earthquakes. The study tries to investigate the social and psychological status of people after Sar Pole Zahab earthquake in autumn 2016. Based on research findings through in-depth interviews with qualitative method, stress and severe phobia, claustrophobia, nyctophobia, violence (as psychological traumas) and mistrust, women's social suffering, Begging and robbery (as social Injuries) has increased dramatically.زلزله پدیده و بحرانی طبیعی است که علاوهبر تهدیدهای جانی و مالی در مناطق مسکونی، همواره آسیبهای اجتماعی و روانیای در پی دارد که بیتوجهی به آن در درازمدت مشکلات و بحرانهای زلزلهزدگان را عمیقتر و تهدیدآمیزتر میکند. توجه به پیامدهای اجتماعی و روانی، بهمثابة ضرورت راهبردی و مدیریتی، موضوعی حیاتی در جهت ممانعت از آسیبهایی است که غفلت از آنها صدمة جبرانناپذیری در نواحی زلزلهزده و حتی در خارج از این مناطق به بار خواهد آورد. آسیبهایی چون شوک، ترس شدید، خشم، درماندگی، کرختی، خاطرات آزاردهنده، کاهش تمرکز، فاجعهسازی درد و... از جمله مواردیاند که بعد از رویدادهای فاجعهآمیز و بهویژه زلزله، محیط فردی و اجتماعی بازماندگان را تهدید میکند. در این پژوهش، با بررسی وضعیت اجتماعی-روانی بعد از زلزلة سرپلذهاب در پاییز 1396، این آسیبها مطالعه شده است. مطابق یافتههای پژوهش، که از طریق مصاحبههای عمیق و با روش کیفی بهدست آمده است، استرس و ترس شدید (فوبیا)، شبهراسی، سقفهراسی، خشونت (بهمنزلة آسیب روانی) و بیاعتمادی، رنج اجتماعی زنان، رایگانخواهی و مظلوم نمایی، و سرقت (بهمنزلة آسیب اجتماعی)، که ناشی از موقعیت پسازلزله هستند، بهشدت رشد کرده است. http://www.jss-isa.ir/article_43298_8fd647489f12678592421f0c386c74f0.pdfانجمن جامعهشناسی ایرانمجله مطالعات اجتماعی ایران2008-3653132 (جامعه شناسی مصایب جمعی و مدیریت بحران)20190622Situation of Non-Governmental Organizations in Tehran's Crisis Managementمطالعة جایگاه سازمانهای مردمنهاد در مدیریت بحران شهر تهران29544329910.22034/jss.2019.43299FAکرمحبیبپور گتابیاستادیار جامعهشناسی دانشگاه خوارزمیبهزادکاری جعفریکارشناسارشد مدیریت سوانح طبیعی، دانشگاه تهرانJournal Article20200711Given the complex nature of crisis management, the effective management of the crisis is possible just by cooperation of people, government and non-governmental organizations. The present study adopts a "community-based risk management approach" and uses a combination of both quantitative (a survey among 12 managers of non-governmental organizations) and qualitative methodologies (45 semi-structured interviews with crisis management officials and experts), in examining the role of NGOs in crisis management in Tehran. The findings show that, NGOs of crisis management in Tehran have poor performance and do not have any place in crisis policies, and to a large extent have been reduced to institutions of charity and training. The reasons for this failure can be explained by various categories such as the lack of specialized staff, the utilitarian intention of managers and members, the lack of vision and specific macro and strategic plan for crisis management, interruption of non-specialist organizations in the area of crisis, state dependence, state distrust to them, the lack of a coherent network and the failure to institutionalize the concept of crisis and disaster. In brief, NGOs, are not effective agents for crisis management and have little effect on the crisis management structure in Tehran.بهدلیل ماهیت پیچیدة بحرانها و خطر سوانح، دولتها در کشورهای توسعهیافته و توسعهنیافته نمیتوانند بهتنهایی و بهشکل مؤثر بحرانها را مدیریت کنند و حضور مردم و اجتماع در این عرصه، بهویژه در قالب سازمانهای مردمنهاد، ضروری است. مطالعة حاضر، با اتخاذ «رویکرد مدیریت اجتماعمحورِ خطر سوانح» و استفاده از ترکیب دو روششناسی کمّی (پیمایش در میان مدیران دوازده سازمان مردمنهاد) و کیفی (تحلیل محتوای کیفی و مصاحبة عمیق نیمهساختاریافته با 45 نفر از مسئولان و کارشناسان مدیریت بحران در شهر تهران بهویژه در نهادهای اجرایی و مراکز مطالعاتی و دانشگاهی)، با طرح همگرا، به بررسی و تحلیل نقش سمنها در مدیریت بحران شهر تهران پرداخته است. یافتهها نشان داد که در مجموع سمنهای مدیریت بحران در شهر تهران عملکرد ضعیفی در این عرصه دارند. این سمنها جایگاهی در سیاستگذاری بحران ندارند و تا حد زیادی به مؤسساتی با ماهیت خیریهای و آموزشی تقلیل یافتهاند. دلایل این ناکامی را میتوان با استناد به مقولاتی چون فقدان نیروهای متخصص، نیت انتفاعگرایانة مدیران و اعضای این سازمانها، فقدان چشمانداز و برنامة کلان و راهبردی مشخص در زمینة مدیریت بحران، تعدد سازمانهای متولی غیرتخصصی در حوزة بحران، وابستگی به دولت، بیاعتمادی دولت به آنها، فقدان شبکة منسجم و در نتیجه جزیرهای عملکردن، و نهادینهنشدن مفهوم بحران و سانحه توضیح داد. در مجموع، دلالت یافتهها بر این است که سمنهای مدیریت بحران، بهمعنای واقعی، در مدیریت بحران مؤثر نیستند.http://www.jss-isa.ir/article_43299_012fa44d6752ee07c167165cb8c6f11c.pdfانجمن جامعهشناسی ایرانمجله مطالعات اجتماعی ایران2008-3653132 (جامعه شناسی مصایب جمعی و مدیریت بحران)20190622Life World of Border Settlers and Customs Policies: The Case of Porters (Koolbars) in Marivan Cityزیستجهان مرزنشینان و سیاستهای گمرکی مطالعهای درباب کولبران شهرستان مریوان55794330110.22034/jss.2019.43301FAحسیندانشمهراستادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه کردستانعلیرضاکریمیاستادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه خوارزمیعثمانهدایتکارشناسی ارشد جامعه شناسی دانشگاه کردستانJournal Article20200711The present study seeks to identify the conditions and possibilities for intervention in changing customs policies to recognize and highlight the role of the Porters (Koolbars) in Boarder areas. Customs policies have affected the life-world of the inhabitants of borderline areas. The basic assumption is that the customs policies have marginalized the inhabitants of borderline areas and Porters (Koolbars). The method used in this research is institutional ethnography. In this regard, we have used purposeful and theoretical sampling for selecting the two kind of data based on individuals and customs documents. <br />The findings suggest that the borderline Koolbars' (porters) role, position, community, culture and actions should be taken into account in customs policies and practices. Although the formal policies sought to eliminate illegal transformation of goods by Koolbars, they acted in many ways, including the formation of a border council, unofficial and local groups, border guards and civil protests to maintain their way of breadwinning. Therefore, inclusion of their role in customs laws and regulations, the formation of special committees, financial investment, and the provision of welfare services for them could be more beneficial and sustainable. <br /> <br /> هدف پژوهش حاضر، شناسایی، و تغییرِ ویژگیها و امکانهای مداخله در سیاستهای گمرکی برای بازشناسی و برجستهکردن نقشِ مرزنشینان (اختصاصاً کولبران) است. سیاستهای گمرکی مستقیماً یا غیرمستقیم بر زیستجهانمرزنشینان تأثیر گذاشته و انتخاب و چگونگی اِعمال این سیاستها پدیدة کولبری را مهم و مسئلهزا کرده است. فرض بنیادین این است که سیاستهای گمرکی، مرزنشینان و کولبران را حذف کرده و بهحاشیه رانده است؛ بنابراین، از رویکردِ پساتوسعهای بهره جستهایم که مردم و <br /> سازمانهای غیردولتی را مبنا قرار میدهد و به توسعه از پایین به بالا مینگرد. روش این پژوهش، مردمنگاری نهادی است و با توجه به اهداف و موضوع، با دو نوع داده سروکار داریم: تجربیاتی که در کشاکش روابط نهادی شکل گرفتهاند، و متون نهادیای که کلیت حیاتِ اجتماعی را درنوردیده و بهمثابة اِعمالِ سیاستهایی عمل میکنند که به تجربهها شکل میدهند. برآیند تحلیل این دو دسته داده، باید به نتیجههایی در تغییر وضع موجود بینجامد. به این منظور، از نمونهگیری هدفمند و نمونهگیری نظری جهت مصاحبه با افراد و نیز از متون نهادی مربوط به گمرک (بهویژه گمرک باشماق مریوان) استفاده کردهایم. یافتهها حاکی از حذف مرزنشینان کولبر (نقش و جایگاه، اجتماع و فرهنگ و اقدامات آنها) در سیاستها و اقدامات گمرکی است. گمرک، با راهبرد حفظ کولبری و درعینحال حذف کولبران از سیاستهایش، و با سازوکارهایی نظیر اختصاص کارت مرزنشینی، پیلهوری و ایجاد بازارچههای مرزی در چنین جهتی عمل میکند. کولبران برای پرکردن خلأ ناشی از این حذف، به اقداماتی از جمله تشکیل شورای مرز، تشکیل گروههای غیررسمی و محلی، تأسیس تعاونی مرزنشینان و اعتراضات مدنی دست زدهاند که غالباً بهدلیل همین حذف، ناکارآمد و بیتأثیر بوده است. ازاینرو، لازم است گمرک به سیاستهای بازتوزیعگرایانه، از جمله گنجاندن نقش و جایگاه کولبران در قوانین و سیاستهای گمرکی، تشکیل کارگروههای ویژه، سرمایهگذاری مالی و ارائة خدمات رفاهی و آموزشی در مناطق مرزی، روی بیاورد.http://www.jss-isa.ir/article_43301_fc51f566fbeb56194ca2beaefc9aaf4b.pdfانجمن جامعهشناسی ایرانمجله مطالعات اجتماعی ایران2008-3653132 (جامعه شناسی مصایب جمعی و مدیریت بحران)20190622Kermanshah Earthquake and the Demythologization of Nation-Stateمواجهه با زلزلة کرمانشاه نشانگانی برای اسطورهزدایی از دولت ـ ملت801034330010.22034/jss.2019.43300FAقربانعلیسبکتکین ریزیاستادیار جامعه شناسی دانشگاه خوارزمیهادیسلیمانی قره گلدانشجوی دوره دکتری جامعه شناسی دانشگاه خوارزمیJournal Article20200711This article seeks to analyze the Kermanshah earthquake as a sign of contemporary Iranian social and political dynamics in shaping or reconstructing the nation-state image. The study shows that the "collective event" of coping with Kermanshah earthquake in the form of a "dramatic event", does not reinforce and rebuild the nation-state image. In addition, distrust of citizens in public donor agencies, and their direct intervention in helping and trusting to the volunteer elites, undermined the image of government efficiency in Iran. <br />The study enjoyed Critical Discourse Analysis to analyze “participation of celebrities in fundraising”, “independent participation of citizens in earthquake zones” and the “Village of Hope Project”. The results indicate the failure of government to reinforce the nation-state image in the aftermath of the Kermanshah earthquake. The independent participation of a significant number of citizens implies the falling myth of pervasive government and challenge the influence and effectiveness of government in recent years.مقالة پیشرو مواجهه با زلزلة کرمانشاه را بهمنزلة نشانهای از منازعهها و پویایی اجتماعی و سیاسی ایران معاصر در برساخت یا بازسازی تصویر دولت-ملت واکاوی میکند. متن نشان میدهد که «رویداد جمعی» مواجهه با زلزلة کرمانشاه در قالب «رویدادی نمایشی»، برخلاف رویدادهای مشابه قبلی، نهتنها به تقویت و بازسازی تصویر دولت-ملت نینجامیده است، بلکه در ظرف بیاعتمادی شهروندان به نهادهای عمومی کمکرسان، از طریق مداخلة مستقیم آنها در کمکرسانی یا اعتماد به بخشی از نخبگان داوطلب، به عرصهای برای تضعیف تصویر دولت کارآمد در ایران مبدل شده است. در این مقاله تلاش شده است که مواجهة ایدههای مفهومی ادعاشده با واقعیت انضمامی در قالب تحلیل گفتمانِ انتقادی «مشارکت سلبریتیها در جمعآوری کمکهای مردمی»، «حضور مستقل شهروندان در مناطق زلزلهزده» و «طرح دهکدة امید» تحلیل شود. نوشتار حاضر ناکامی دولت برای تقویت و بازسازی تصویر دولتـملت در حوادث پس از زلزلة کرمانشاه و مشارکت مستقل بخش بزرگی از شهروندان را در امدادرسانی، جزئی از منطق فراگیر «اسطورهزدایی» از دولت و مسئلة نفوذ و کارآمدی آن طی سالهای اخیر قلمداد میکند.http://www.jss-isa.ir/article_43300_1b45b0f97ceab36bd24ee1e318824f4e.pdfانجمن جامعهشناسی ایرانمجله مطالعات اجتماعی ایران2008-3653132 (جامعه شناسی مصایب جمعی و مدیریت بحران)20190622A Sociological Study of Post Disaster Assistance:
The Case of Bam Rural Areas after Earthquake in 2003جامعهشناسی کمکرسانی بعد از وقوع فاجعه؛ مطالعهای درباب روستاهای شهرستان بم بعد از زلزلة سال 13821041224330210.22034/jss.2019.43302FAغلامرضاصدیق اورعیاستادیار جامعهشناسی، دانشگاه فردوسی مشهداحمدرضااصغرپور ماسولهاستادیار جامعهشناسی، دانشگاه فردوسی مشهدJournal Article20200711This paper aims to use a dataset gathered after the earthquake in Bam city in 2003 to study one of the most important sociological ideas in the area of disasters. Earthquakes or any other natural disaster take lives of individuals and destroy the morphologic layer of the society including any facilities and physical instruments of the society. The level of damage is dependent on the intensity of the disaster, physical robustness and preparedness of the society. Losing a number of society members have two outcomes: damage to the networks of social relationships and activating the remained part of the social networks for compensation of losses. The damage to the functionality of networks depends on the number of lost members and the subsistence situation of individuals. The quantitative analysis of data shows that the local social networks have helped almost all people and although the survivors were injured, but the process of help was not stopped and this was so significant in return of people to normal life. <br /> <br /> در مقالة حاضر، با استفاده از دادههایی که از روستاهای زلزلهزدة بم بعد از وقوع زلزلة سال 1382 جمعآوری شده است، یکی از مهمترین انگارههای جامعهشناختی در زمینة فجایع طبیعی بررسی شده است. زلزله یا هر فاجعة طبیعی دیگر به بخش یا لایهای از جامعه آسیب میزند که لایة ریختشناختی (مورفولوژی) نامیده میشود و طی آن احتمال دارد که جامعه بخشی از اعضای خود را از دست بدهد. این لایه شامل امکانات و ویژگیهای فیزیکی جامعه است. میزان آسیبدیدگی اعضای جامعه، تابعی از شدت حادثه و نیز استحکام فیزیکی و آمادگی دفاعی آن است. ازدستدادن برخی از اعضا برای جامعه دو پیامد مهم دارد: اول، آسیبدیدن شبکههای روابط اجتماعی، و دوم، فعالشدن اعضای شبکههای اجتماعی برای جبران آسیبدیدگی. بعد از وقوع حادثه و آسیبدیدگی بخشی از جامعه، لایههای دیگر فعال میشوند و تلاش میکنند آسیب را حتیالامکان کاهش دهند و بهسوی بهبودی بروند. ویژگی مهم شبکههای اجتماعی آن است که عموماً به گرههای خاصی متکی نیستند و ازبینرفتن گرههای معدود به گسست در شبکه نمیانجامد، بلکه دیگر اعضای شبکه را به نزدیکی ترغیب میکند. البته، این ادعا را دو عامل مهم محدود میکنند: اول، تعداد اعضای آسیبدیده، و دوم، میزان فشار معیشتی بر بازماندگان. هر دو عامل اگر افزایش یابند ممکن است انسجام اجتماعی را مختل کنند، نظم اجتماعی را بر هم بریزند و اشخاص را بهسوی فردگرایی سوق دهند. تحلیلهای انجامشده با استفاده از دادههای کمّی دست اول نشان میدهد که در روستاهای زلزلهزدة بم، شبکههای اجتماعی به یاری تقریباً تمام افراد آسیبدیده رفتهاند و گرچه خود بازماندگان هم آسیب دیده بودند، کمکرسانی متوقف نشده و این خود عامل مهمی در هضم سریعتر پیامدهای ناگوار زلزله بوده است.<br /> <strong> </strong><br /> http://www.jss-isa.ir/article_43302_304815dc11eed11a217aa73f3c432b67.pdfانجمن جامعهشناسی ایرانمجله مطالعات اجتماعی ایران2008-3653132 (جامعه شناسی مصایب جمعی و مدیریت بحران)20190622The Rise and Fall of the Dimensions of Social Capital in Disaster Management: The Case of April 2019 Water Flood in Lorestanبررسی تغییرات سرمایة اجتماعی در بلایای طبیعی مطالعة تأثیر سیلاب لرستان در فروردین 13981231474330310.22034/jss.2019.43303FAمجتبیترکارانیدکتری جامعهشناسی توسعه، دانشگاه تهران0000-0001-7567-8754الهاممرادینژادکارشناسارشد جامعهشناسی، دانشگاه خوارزمیJournal Article20200711Despite the increasing prevalence of natural disasters and their effects on different social subsystems, scientific study of these events has been neglected. This study investigates the change of social capital dimensions in the three stages (before, during and after) April 2019 (Farvardin 1398) water flood in Lorestan province. In the present study, Putnam’s theory is used as an analytical framework. The research was conducted by qualitative approach using various techniques of in-depth interview, focus group discussion and field observation. The results show that the dimensions of social capital (awareness, trust and participation) have evolved in different stages of crisis (before, during and after the flood). In the consciousness dimension, society has come to accept the deteriorating effect of human and government in natural disasters, despite their fatalistic perception. On the other hand, the trust of the society has changed from the mistrust gap between the state and the nation to the mistrust between the people and the use of trust-based procedures. In social participation with the entry of external forces and disruption of social arrangements, society has faced people's dependence to the government and a sense of passivity in social participation. <br /> <br /> هدف پژوهش حاضر، مطالعة تغییر ابعاد سرمایة اجتماعی در مراحل سهگانة (قبل، حین و پس از) سیلاب فروردین 1398 در استان لرستان است. در این پژوهش، از روش کیفی و مقایسهای جهت شناخت و مقایسة ابعاد مختلف سرمایة اجتماعی در مراحل مختلف سیل استفاده شده است. جهت گردآوری اطلاعات، با مدیران، کارشناسان، امدادگران، افراد سیلزده، و نیز گروه متمرکز مصاحبه شده است. یافتهها نشان داد ابعاد سرمایة اجتماعی در مراحل سهگانة بحران تغییر کرده است؛ به این شکل که در بعد آگاهی، جامعه از ادراک تقدیرگرایانة بلایای طبیعی، به درک انسانساخت و دولتساختبودن بلایای طبیعی رسیده است. در بعد اعتماد، جامعه از کماعتمادی بین دولت و ملت، به بیاعتنایی و بدبینی تغییر نگرش داده، و در بعد مشارکت، از مشارکت سنتی و بیسازمان، به انفعال مردم محلی و وابستگی بیشتر مردم به دولت رسیده است.<br /> <strong> </strong><br /> http://www.jss-isa.ir/article_43303_080261e4427a081fc6e637b654f590ee.pdf