انجمن جامعه‌شناسی ایرانمجله مطالعات اجتماعی ایران2008-3653113(دومین ویژه نامه جامعه شناسی خانواده)20170923The Qualitative Study of Domestic Violence against Women
(Case Study: Women Referring to the Social Emergency Services in Ilam City)مطالعة کیفی پدیده خشونت خانگی علیه زنان ( مورد مطالعه: زنان مراجعه‌کننده به مرکز خدمات اورژانس اجتماعی شهر ایلام )53232905FAپرویزبگرضاییدانشجوی دکتری رشته جامعه‌شناسی مسائل اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایرانحبیباللهزنجانیاستاد گروه جامعه‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایرانسیف اللهسیف اللهیاستاد گروه جامعه‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایرانJournal Article20181018The phenomenon of domestic violence is considered as the origin of many individual and social harms and it occurs in all developed and developing countries and among all socio-economic, age, and vocational groups. In the current study, using the qualitative approach of grounded theory, husbands' violence against wives was studied based on the viewpoint and life experience of women affected by violence.
In order to collect data 35 women who were victims of violence and had referred to the social emergency centers were interviewed. The research findings were classified in 29 primary concepts in open coding, then were classified in eight main categories. The canonical category obtained as "the reflection of socio-cultural structure of the society".
The results show that the highest rate of violence has been experienced among women aged 30 to 40 years. Findings of this study show that among types of violence, psycho-emotional and physical violence is more common. The qualitative findings of the current study, while referring to the general elements of husbands' violence against women such as low level of education, unemployment, poverty, and the undesirable economic conditions, also presented some special categories like the existence of patriarchal thoughts, compulsory marriage, the reduction in interpersonal trust, the reduction in social support, experiencing violence in family of origin, low level of women's authority in the family structure, and the reduction in cooperation in the family.
پدیده خشونت خانگی علیه زنان ریشة بسیاری از آسیب‌های فردی و اجتماعی تلقی می‌شود و در تمامی کشورهای توسع یافته و در حال توسعه، و در همه طبقات اجتماعی و اقتصادی، گروه های سنی و شغلی متفاوت رخ می‌دهد. در مطالعه حاضر، با اتخاذ رویکرد کیفی و با استفاده از نظریه مبنایی، به مطالعة پدیده خشونت شوهران، از نظر زنان خشونت دیده پرداخته شده است.
به منظور گردآوری اطلاعات با 35 نفر از زنان قربانی خشونت مراجعه کننده به مرکز اورژانس اجتماعی شهر ایلام، مصاحبه شده است. یافته‌های تحقیق در 29 مفهوم اولیه در کدگذاری باز دسته‌بندی شده، سپس از طریق کدگذاری محوری در 8 مقوله محوری و یک مقوله هسته‌ای «بازتاب ساختار فرهنگی، اجتماعی جامعه» دسته‌بندی شدند.
نتایج حاکی از آن است که بیشترین میزان خشونت در بین زنان سنین30 تا40 سال تجربه شده است. در بین انواع خشونت، خشونت روانی- عاطفی و فیزیکی بیش از سایر اشکال آن در زنان تجربه می‌شود.
بر اساس یافته‌های این مطالعه کیفی، علاوه بر عناصر عمومی پدیده خشونت شوهران علیه زنان از قبیل کم سوادی، بیکاری و فقر، وضعیت نامطلوب اقتصادی و نظایر آن، مقوله‌های خاصی نیز به دست داد این مقوله‌ها عبارتند از: وجود تفکر مردسالاری در خانواده، ازدواج اجباری، کاهش اعتماد بین شخصی، کاهش حمایت اجتماعی، تجربه و مشاهده خشونت در خانواده خاستگاه، کاهش قدرت زن در ساختار خانواده و کاهش همیاری و همکاری در خانواده.
http://www.jss-isa.ir/article_32905_7bd5137ed5ca385bcf5453dee7f0591f.pdfانجمن جامعه‌شناسی ایرانمجله مطالعات اجتماعی ایران2008-3653113(دومین ویژه نامه جامعه شناسی خانواده)20170923Typology of Families in Terms of Divorce Risk in Tehranگونه‌شناسی خانواده‌های تهرانی ازمنظر خطرپذیری طلاق335432906FAامید علیاحمدیگروه جامعه شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد آشتیانJournal Article20181018Divorce is one of the most important issues of families. The divorce rates could be a proximate indicator of health and stability of family. In this regard the situation of families could be traced on a spectrum from quite well and stable to quite unstable. This research was conducted on a sample of 1200 families in Tehran. The data gathered trough "Khojastemehr" and "Takrimi" questionnaires. Based on the pathological problems of families, the risk of divorce was obtained. The results of study indicate that when the socio-economic status of families is controlled, there is a weak relationship between problems of families and the risk of divorce. Therefore, the risk of divorce depends on factors other than family threats and problems.
طلاق یکی از آسیب‌های مهم در زندگی‌های خانوادگی است. اهمیت طلاق به‌حدی است که می‌توان سلامت خانواده و تغییراتی را که در پایداری آن پدید می‌آید، به‌واسطة شاخص‌های طلاق به‌دست آورد، اما به این موضوع کمتر توجه شده است که طلاق و وضعیت خانواده را نمی‌توان همواره سیاه یا سفید دید. وضعیت اغلب خانواده‌ها ازحیث سلامت و استحکام خاکستری است. به‌بیان دیگر، باید طیفی را در نظر گرفت که یک‌سوی آن خانوادة کاملاً سالم و پایداری قرار دارد که در آن احتمال و خطر طلاق نزدیک به صفر است، و در سوی دیگر، به‌هم‌ریختگی سامان خانواده و طلاق وجود دارد. تحقیق حاضر با نمونه‌ای 1200 نفری از زنان متأهل تهرانی انجام شده است. ابزار تحقیق پرسش‌نامه‌ای است که خجسته‌مهر و تکریمی برای زوج‌های طلاق‌گرفته اجرا کرده‌اند. متناسب با ابعاد متغیر خطر طلاق، نوعی گونه‌شناسی با توجه به تهدیدهای خانواده و خطر طلاق به‌دست آمده است. مهم‌ترین یافتة تحقیق، ارائة گونه‌شناسی خطر طلاق در خانواده‌های عادی بوده است. در این تحقیق روشن شد که با ثابت‌نگاه‌داشتن متغیر قشر اجتماعی یا کنترل‌کردن آن، بین متغیرهای میزان تهدیدهای خانواده و خطر طلاق، هم‌بستگی بسیار ضعیفی برقرار می‌شود؛ بنابراین، ممکن است با خانواده‌هایی مواجه باشیم که با وجود سطح تهدید بالا، خطر طلاق در آنها اندک است یا برعکس.
http://www.jss-isa.ir/article_32906_3ee734aef151cd670413a9ce474c814d.pdfانجمن جامعه‌شناسی ایرانمجله مطالعات اجتماعی ایران2008-3653113(دومین ویژه نامه جامعه شناسی خانواده)20170923Social Attitudes towards the Challenges of Contemporary Family with Emphasis on Abortion in Iranرویکرد اجتماعی و جمعیت شناختی به مسائل خانوادة معاصر با تأکید بر سقط‌جنین در ایران557632907FAیعقوبفروتندانشیار جمعیت‌شناسی گروه علوم اجتماعی دانشگاه مازندرانخدیجهصادقیکارشناسارشد جامعه‌شناسی دانشگاه مازندرانJournal Article20181018This research focuses primarily on one of the main challenges of the contemporary family and examines the patterns and determinants of social attitudes towards abortion in Iran. It is acknowledged that the contemporary family is facing a wider range of challenges including increasing the age at marriage, fertility decline, increasing rates of divorce and cohabitation, and other emerging forms of family such as one-child and single-parent families.
The results of this article are based on a survey conducted in rural and urban areas of Ahvaz, Babolsar, Bojnord, Gonbad Kavos, Kamyaran, Mahmoudabad, Hamadan, and Saghez. The sample includes 4267 males and females aged 15 years old and over. Generally speaking, the results of this analysis indicate that about two-fifth of the respondents have positive attitudes towards abortion. However, further analysis show that this general pattern is significantly associated with demographic determinants (such as age, gender, place of residence, marital status, education, ideal size of family), determinants related to religiosity and gender attitudes.
در پژوهش حاضر به یکی از مهم‌ترین مسائل خانوادة امروز و برخی از مهم‌ترین الگوها و تعیینکنندههای مرتبط با رویکرد جامعه به پدیدةسقط‌جنین پرداخته شده است. تحولات و مسائل خانوادةامروزطیفی به‌مراتب گسترده‌تر را دربرمی‌گیرد که شامل تغییر نگرش‌ها به سقط‌جنین، بالارفتن سن ازدواج، کاهش بعد خانوار و تقلیل باروری، تغییر در ساختار خانوار مانند افزایش خانوارهای یک‌نفره، زندگی مشترک بدون ازدواج، افزایش طلاق و افزایش خانواده‌های تک‌والدی و تک‌فرزندی است. جمعیت این پژوهش را4267 نفر از مردان و زنان 15ساله و بالاتر ساکن در منقطه‌های شهری و روستایی شهرستانهای اسفراین، اهواز، بابلسر، بجنورد، خرم‌آباد، سقز، کامیاران، گنبدکاووس، محمودآباد و همدان تشکیل میدهند.به‌طورکلی، نتایج پژوهش نشان داده است که نزدیک به دوپنجمِ افراد بررسی‌شده به سقط‌جنین نگرش مثبت دارند. درعین‌حال، این الگوی کلی تحت تأثیر سه دسته متغیر تعیین‌کننده،شامل متغیرها و تعیینکنندههای جمعیتشناختی پایه،مانند سن، جنس، وضعیت تأهل، محل سکونت، بعد ایده‌آل خانواده و سطح تحصیلات، متغیرهای مرتبط با مؤلفههای مذهبی و دینداری، و متغیرهای مرتبط با نگرش‌های جنسیتی است.
http://www.jss-isa.ir/article_32907_1f07bbddc628eada053a189cb95d88de.pdfانجمن جامعه‌شناسی ایرانمجله مطالعات اجتماعی ایران2008-3653113(دومین ویژه نامه جامعه شناسی خانواده)20170923Modernization, Spiritual- Material Expectations and Marital Satisfactionنوگرایی، انتظارات مادی‌ـ‌معنوی و خشنودی زناشویی7710332908FAمهنازفرهمنداستادیارگروه جامعه‌شناسی دانشگاه یزدمهدیهدادستانکارشناسیارشد گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه یزدJournal Article20181018In recent years, following the penetration of modernity in all areas of life, family structure and marital satisfaction has undergone profound changes. The present study was conducted to investigate the relationship between modernity, material-spiritual expectations and marital satisfaction. In so doing, a sample of 384 married women were selected via cluster sampling method. The data were gathered using questionnaires in Jiroft city located in Kerman province. The research tools were Inrich's marital satisfaction scale, Omidvar's marital expectations scale, Sharma's modernizations scale, and the researcher made scale of material expectations. Results indicate that spiritual and material expectations are correlated with the marital satisfaction. Changes in the level of modernization, employment, education and income leads changes in the material-spiritual expectation. The results of regression analysis indicate that material and spiritual expectations and modernization, predicted 22.2% of the variance of marital satisfaction.
در دوران متأخر، به‌دنبال رسوخ نوگرایی در تمام عرصه‌های زندگی، خشنودی، به‌مثابة سازه‌ای خانوادگی، در سطوح ذهنی، معنایی، ارزشی و انتظارات عمیقاً متحول شده است. تحقیق حاضر با هدف بررسی رابطة نوگرایی، انتظارات مادی‌ـ معنوی و خشنودی زناشویی انجام شده است. در تدوین چارچوب نظری این پژوهش از نظریات روان‌شناختی و جامعه‌شناختی استفاده شده است. 384 نفر از زنان متأهل و دارای فرزند شهر جیرفت با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای پرسش‌نامة تحقیق حاضر را تکمیل کردند. ابزار‌های پژوهش، مقیاس رضایت زناشویی اینریچ، انتظارات زناشویی امیدوار، نوگرایی شارما و انتظارات مادی محقق‌ساخته بود. نتایج تحقیق نشان داد که انتظارات مادی‌ـ معنوی با خشنودی زناشویی رابطه دارد و تغییر در میزان نوگرایی، اشتغال، سطح تحصیلات و درآمد به تغییر میزان انتظارات مادی‌ـ معنوی منتهی می‌شود. نتایج تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که متغیرهای انتظارات مادی، انتظارات معنوی، و نوگرایی به‌ترتیب با تأثیر مستقیم و غیرمستقیم 22/0درصد واریانس میزان خشنودی زناشویی را پیش‌بینی می‌کند.
http://www.jss-isa.ir/article_32908_2d1ee368b42ec2aade02b8fa960d145c.pdfانجمن جامعه‌شناسی ایرانمجله مطالعات اجتماعی ایران2008-3653113(دومین ویژه نامه جامعه شناسی خانواده)20170923Capacities of Policy Making in Legitimizing “Cohabitation”تحلیل ظرفیت‌های سیاست‌گذاری نهاد خانواده در ایران برای گسترش اشکال مشروع خانواده10412532909FAمیناعزیزیکارشناسارشد جامعهشناسیسیدحسنحسینیدانشیار دانشکدة علوم‌اجتماعی دانشگاه تهرانJournal Article20181018Due to both religious and traditional state of Iranian society, conventional and legitimate forms of family formation has always been preferred. However, the ideals of Islamic republic have been seriously challenged by emergence of new family types such as cohabitation. Sociological analysis, therefore, would be required to see how the Iranian policy makers could come up with new religious interpretations in order to recognize most of those new types as “legitimate”. Cohabitation, in particular, needs to be tackled objectively, since it provides a family-like pattern which could act as a growing rival for the conventional forms of family.
Drawing on qualitative interviews with well-reputed experts, this study has focused on the ways of legitimizing new family forms in Iran. The results reveal that in spite of radical readings of Islam which reject any inclination to reinterpret “Sharia”, flexible and inclusive readings of religion are still possible, to give a much broader meaning to what is known as “legitimate” Islamic family.
با توجه به تغییراتی که در سال‌های اخیر در حوزۀ خانواده و به‌ویژه درقالب شکل‌هایی از هم‌زیستی شاهد بوده‌ایم، و با درنظرگرفتن اولویتی که نظام جمهوری اسلامی برای تداوم و تقویت اشکال مشروع خانواده قائل است، پرداختن به موضوع منابع و موانع مشروعیت در صورت‌های سنتی خانواده و این زیست‌های نوظهور ضروری می‌نماید. در این مقاله کوشیده‌ایم با مرور نظریه‌های موجود در این حوزه و با استفاده از روش مصاحبۀ تخصصی با نخبگانی از طیف‌های فکری گوناگون، ازیک‌سو، و تحلیل نظرهای آنها در نسبت با مبانی نظری مرورشده، ازسوی دیگر، به درک بهتری از روند تغییرات حوزۀ خانواده، منابع و موانع مشروعیت اشکال متنوع خانواده، نسبت رویکردهای سیاست‌گذارانه و اشکال مشروعیت‌بخشی در شکل‌گیری ازدواج و نیز بدیل‌های حمایت از آتیۀ نهاد خانواده در ایران برسیم. نتایج این مطالعه حاکی از این واقعیت است که همچنان روزنه‌های امیدوارکننده‌ای برای گشایش‌های نظری، مفهومی و اعتقادی وجود دارد و می‌توان با فراهم‌کردن امکان گفت‌و‌گو میان سنت‌های نظری موجود، بر مقبولیت اقدام به تشکیل خانواده درمیان جوانان نسل حاضر افزود.
http://www.jss-isa.ir/article_32909_41b69f211dd5617d041802a8813d6d66.pdfانجمن جامعه‌شناسی ایرانمجله مطالعات اجتماعی ایران2008-3653113(دومین ویژه نامه جامعه شناسی خانواده)20170923Meta-Analysis of Studies on the Attitude towards Divorce
(1382-1384)فراتحلیل مطالعات انجام‌شده دربارة نگرش به طلاق در سال‌های 1382-139412615132911FAمحمدرضاحسنیهیات علمی ، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدانمنصورههدایتیکارشناس ارشد دانشگاه تهرانفاطمهمحمدزادهکارشناس ارشد دانشگاه پیام نور تبریزJournal Article20181018Attitude towards divorce may reflect the cultural and social conditions of society. A positive attitude towards divorce can have a significant effect on the quality of marital life and the probability of divorce in couple's life. The main purpose of this study is to review the studies on attitude towards divorce to categorize the factors influencing this attitude. The present study uses a qualitative meta-analysis method. For this purpose, all theses, scientific papers and research projects conducted from 1382 (2003) to 1394 (2015) were reviewed. The findings indicate that high levels of education, using internet and having satellite, higher social class, social and cultural differences of couples, conflict in the family, diminishing male economic role and small family size, are among the factors affecting the positive attitude towards divorce. Adherence to religion, traditionalism, marital satisfaction, lack of experience of divorce in the family, and social capital are effective in creating a negative attitude towards divorce. The positive attitude toward divorce shows a relatively increasing trend. This growing attitude is due to individualism and liberalism, the reduction of institutional controls, post materialistic values, modern lifestyles, the entry of women into the labor market, and the imbalance in the cost-benefit of marriage. It does not seem that the rising rate of divorce suggests more resolute determination to make marriage a fruitful and satisfying relationship. <br /> <br /> نگرش به طلاق همچون آیینه‌ای است که اوضاع فرهنگی و اجتماعی جامعه را بازتاب می‌دهد. این موضوع می‌تواند در کاهش کیفیت زندگی زناشویی و احتمال بروز طلاق در زندگی همسران نقش مؤثری داشته باشد. هدف اصلی پژوهش حاضر، فراتحلیل مطالعات انجام‌شده دربارة نگرش به طلاق و نیز تبیین عوامل مؤثر بر این نگرش است. پژوهش حاضر از روش فراتحلیل کیفی بهره می‌جوید. بدین‌منظور، کلیۀ مطالعات انجام‌شده درقالب پایان‌نامه، مقالة علمی و طرح پژوهشی در طی سال‌های 1382 تا 1394، که درمجموع، پس از بررسی، چهارده اثر برآورد شد، با بیشترین ارتباط محتوایی با موضوع تحقیق انتخاب و به‌صورت تمام‌شماری مطالعه، فیش‌برداری و تحلیل شدند. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که سطح بالای تحصیلات، استفاده از اینترنت و داشتن ماهواره، طبقة اجتماعی سطح بالا، تفاوت‌های اجتماعی و فرهنگی همسران، تعارض در خانواده، کم‌رنگ‌شدن نقش اقتصادی مرد و کوچک‌شدن ابعاد خانواده، ازجمله عوامل مؤثر در نگرش مثبت به طلاق هستند. عواملی مثل پای‌بندی به مذهب، سنت‌گرایی، پرهیز جنسی، رضایت زناشویی، نبودنِ طلاق در خانواده، و سرمایة اجتماعی در ایجاد نگرش منفی به طلاق مؤثرند. نگرش مثبت به طلاق، روند نسبتاً فزاینده و روبه رشدی را نشان می‌دهد. این روند محصول تسلط فردگرایی و لیبرالیسم، کاهش کنترل‌های نهادی، غلبة ارزش‌های فوق‌مادی، سبک زندگی مدرن، ورود زنان به بازار کار و عدم تعادل هزینه‌‌ـ‌‌فایدة ازدواج است. درمجموع، به‌نظر نمی‌رسد میزان روبه‌رشد طلاق و نگرش مساعد به آن، نشان‌دهندة ناخرسندی عمیق از نفس ازدواج باشد، بلکه نشانة عزم راسخ‌تر برای تبدیل ازدواج به رابطه‌ای پرثمر و رضایت‌بخش است. چنین تحولی متعلق به عصری است که با بازاندیشی مشخص می‌شود؛ یعنی عصری که در آن کنش‌ها و باورهای ما دائماً بررسی می‌شود. <br /> http://www.jss-isa.ir/article_32911_fe4d301c85d0283539fa913502072ad7.pdf