انجمن جامعه‌شناسی ایران مجله مطالعات اجتماعی ایران 2008-3653 مقالات آماده انتشار 2026 09 05 Beyond Eating: An Ethnographic Study of the Culture of Sweet Consumption in Yazd شیرینی فراتر از خوراک: مطالعه مردم‌نگارانه فرهنگ مصرف شیرینی در یزد 741155 10.22034/jss.2026.2095494.1984 FA فریبا صدیقی استادیار مردم‌شناسی، گروه جمعیت‌شناسی و مردم‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران حمیده شیری محمدآباد استادیار مردم‌شناسی، گروه‌ جمعیت‌شناسی و مردم‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0000-0002-5269-3561 مهتا باغشاهی دانش‌آموخته کارشناسی مردم‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد ایران 0009-0003-4920-9104 Journal Article 2026 07 24 Background and aim: Despite the prominent place of sweets in the culture and everyday life of the people of Yazd, the cultural dimensions of their continued consumption have received relatively little independent attention. Therefore, the present study was conducted to examine the cultural and social contexts underlying the continued consumption of sweets in the city of Yazd Data and method: This study was conducted using a qualitative approach and an ethnographic method. Data were collected through participant observation, sustained engagement in confectioneries, sweet-making workshops, households, and ritual occasions, along with field notes. To complement the data, semi-structured interviews were subsequently conducted with seven confectioners and seven consumers. The data were analyzed using Spradley’s three-stage method. Findings: The continued consumption of sweets in Yazd results from the interplay of culture, economy, climate, social status, collective memory, and emotional relationships, and cannot be explained solely in terms of taste preferences or nutritional needs. In different contexts, including gatherings, celebrations, mourning ceremonies, visits to the sick, travel, Ramadan, and Nowruz, sweets serve various functions, such as expressing respect, hospitality, strengthening social ties, displaying social status, preserving memories, and transmitting cultural values. In addition, concepts that emerged from the field, including “installment sweets,” “junk sweets,” “sweets as symbolic capital,” “the ceremonial display of sweets,” and “sweets as a cultural response,” reveal less explored dimensions of the culture of sweet consumption. Conclusion: This study shows that sweets in Yazd serve as a cultural medium through which identity, social relations, and collective memory are reproduced. زمینه و هدف: با وجود مصرف زیاد شیرینی در زندگی روزمره مردم یزد، ابعاد فرهنگی تداوم مصرف آن، به‌ویژه در شهری که شیوع دیابت در آن قابل توجه است، کمتر به‌طور مستقل مورد مطالعه قرار گرفته است. ازاین‌رو، مطالعه حاضر با هدف بررسی بسترهای فرهنگی و اجتماعی تداوم مصرف شیرینی در شهر یزد، انجام شده است. روش و داده‌ها: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش مردم‌نگاری انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی، حضور مستمر در قنادی‌ها، کارگاه‌های شیرینی‌پزی، منازل و مناسبت‌های آیینی و ثبت یادداشت‌های میدانی به دست آمد. بعد از آن، برای تکمیل داده‌ها، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با هفت قناد و هفت مصرف‌کننده انجام شد. تحلیل داده‌ها متمرکز بر روش سه مرحله‌ای اسپرادلی بود. یافته‌ها: تداوم مصرف شیرینی در شهر یزد حاصل برهم‌کنش فرهنگ، اقتصاد، اقلیم، منزلت اجتماعی، حافظه جمعی و روابط عاطفی است و نمی‌توان آن را صرفاً بر اساس ترجیح ذائقه یا نیازهای تغذیه‌ای تبیین کرد. شیرینی در موقعیت‌های مختلف، از جمله مهمانی، جشن، سوگواری، عیادت، سفر، ماه رمضان و نوروز، کارکردهای متنوعی همچون احترام‌گذاری، مهمان‌نوازی، تقویت پیوندهای اجتماعی، نمایش منزلت، حفظ خاطره و انتقال ارزش‌های فرهنگی بر عهده دارد. همچنین، مفاهیم برآمده از میدان، از جمله «شیرینی قسطی»، «شیرینی آشغال»، «شیرینی به‌مثابه سرمایه نمادین»، «نمود تشریفاتی شیرینی» و «شیرینی به‌مثابه پاسخی فرهنگی»، ابعاد کمتر شناخته‌شده فرهنگ مصرف شیرینی را آشکار ساختند. بحث و نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان می‌دهد که شیرینی در یزد رسانه‌ای فرهنگی برای بازتولید هویت، مناسبات اجتماعی و حافظه جمعی است.