انجمن جامعه‌شناسی ایران مجله مطالعات اجتماعی ایران 2008-3653 مقالات آماده انتشار 2026 08 24 The Reproduction of Gender Domination and the Erosion of Marital Intimacy: A Process Model of the Care-Bonding Cycle بازتولید سلطه جنسیتی و فرسایش صمیمیت زناشویی: ارائه مدل فرایندی چرخه پیوندآفرینی مراقبتی 739050 10.22034/jss.2026.2094673.1970 FA مهسا میرحسینی دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی مسائل اجتماعی ایران، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. 0009-0007-8127-7480 سیدعلیرضا افشانی استاد جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. 0000-0002-2311-3329 حسین افراسیابی استاد جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. 0000-0002-2311-3329 ملیحه علی‌مندگاری دانشیار جمعیت‌شناسی، گروه جمعیت‌شناسی و مردم‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. 0000-0001-9346-9374 Journal Article 2026 07 16 Background and aim: Marital intimacy is a fundamental component of the quality of marital relationships and family well-being. However, the social and relational mechanisms contributing to its erosion have received comparatively limited attention. This study aimed to explain the process of reproducing gender domination and how it is linked to the erosion of marital intimacy. Data and method: This qualitative study employed Charmaz’s constructivist grounded theory approach. Participants were 29 married women and men from Yazd, Iran, selected through purposive maximum-variation sampling. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using initial, focused, and theoretical coding, constant comparison, and theoretical memo-writing. Findings: The findings showed that gender domination does not directly reduce marital intimacy; rather, it operates through a gradual and cumulative process. The reproduction of gender norms and unequal power relations constrains couples’ capacity to recognize each other’s needs and provide responsive care. This disruption weakens mutual recognition and perceptions of relational justice, ultimately leading to the erosion of emotional capital and a decline in marital intimacy. Based on these findings, a processual model of the Care-Bonding Cycle of Erosion was conceptualized. Conclusion: The model demonstrates that marital intimacy develops through a dynamic cycle of need recognition, caring responsiveness, mutual recognition, and relational justice. Disruption of this cycle shifts the relationship from a pathway of care-based bonding toward a pathway of erosion. The primary contribution of this study is its processual explanation of how unequal power relations are transformed into the gradual erosion of emotional bonds within marital life. زمینه و هدف: صمیمیت زناشویی یکی از مؤلفه‌های اساسی کیفیت روابط زوجی و بهزیستی خانواده است، بااین‌حال، سازوکارهای اجتماعی و رابطه‌ای مؤثر بر فرسایش آن کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. پژوهش حاضر با هدف تبیین فرایند بازتولید سلطه جنسیتی و چگونگی پیوند آن با فرسایش صمیمیت زناشویی انجام شد. روش و داده‌ها: . این پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریه داده‌بنیاد سازه‌گرایانه چارمز انجام گرفت. مشارکت‌کنندگان ۲۹ نفر از زنان و مردان متأهل شهر یزد بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از کدگذاری اولیه، متمرکز و نظری، مقایسه مستمر و یادداشت‌نویسی نظری تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که سلطه جنسیتی به‌طور مستقیم موجب کاهش صمیمیت زناشویی نمی‌شود، بلکه از طریق فرایندی تدریجی و انباشتی عمل می‌کند. بازتولید هنجارهای جنسیتی و روابط نابرابر قدرت، ظرفیت زوجین برای نیازشناسی و پاسخ‌دهی مراقبتی را محدود می‌سازد، این اختلال به تضعیف بازشناسی متقابل و ادراک عدالت رابطه‌ای و در نهایت به فرسایش سرمایه عاطفی و کاهش صمیمیت می‌انجامد. بر پایه این یافته‌ها، مدل فرایندی فرسایش چرخه پیوندآفرینی مراقبتی مفهوم‌پردازی شد. بحث و نتیجه‌گیری: این مدل نشان می‌دهد که صمیمیت زناشویی در چرخه‌ای پویا از نیازشناسی، پاسخ‌دهی مراقبتی، بازشناسی متقابل و عدالت رابطه‌ای شکل می‌گیرد و اختلال در این چرخه، آن را از مسیر پیوندآفرینی به مسیر فرسایش سوق می‌دهد. دستاورد اصلی پژوهش، ارائه تبیینی فرایندی از چگونگی تبدیل روابط نابرابر قدرت به فرسایش تدریجی پیوند عاطفی در زندگی زناشویی است.