مجله مطالعات اجتماعی ایران

چکیده نابرابری اجتماعی در فضای شهری حاصل دسترسـی افتراقـی نـواحی شـهر بـه منـابع
ارزشمند اجتماعی چون ثروت مادی، قدرت، منزلت و سـرمایۀ فرهنگـی اسـت. نتـایج
محاسبۀ دو نوع نابرابری درآمدی و تحصیلی با اسـتفاده از شـاخص ضـریب جینـی در
نواحی چهل گانۀ شهر مشهد که دادههای اولیۀ آن از پیمایش وسیع اجتماعی در شـهر
مشهد در سال 1387گرفته شـده، نشـان مـیدهـد: اولاً میـزان نـابرابری درآمـدی و
تحصیلی شهر مشهد به ترتیب برابر 0.355و 0.267است. ثانیاً بـر مبنـای دو سـنجۀ
نابرابری درآمدی و تحصیلی میتوان نواحی چهل گانۀ شهر مشهد را به سـه خوشـه یـا
دستۀ کاملاً متمایز تقسیم کرد. در خوشه های اول تا سـوم بـه ترتیـب 23 ،(%30) 12
) (% 57/5و (%12/5) 5ناحیه از نواحی شهر عضـویت پیـدا مـیکننـد. ثالثـاً در بـین
خوشه های سه گانۀ نواحی، نظمی سلسلهمراتبی از لحاظ برخورداری از درآمـد خـانوار،
تحصیلات سرپرست و همچنین شدت نابرابریهای درآمدی و تحصیلی برقرار است، اما
این نظم در مورد دو دسته متغیر مذکور، برعکس است: در حالی که سطح برخـورداری
خوشه ها جنبه نزولی دارد، در مورد شدت نابرابری عکس این وضعیت صادق است. این
وضعیت بهروشنی حاکی از توسعۀ نامتوازن فضایی شـهر مشـهد اسـت. بـهعـلاوه، اگـر
ملاک منصفانه بودن توزیع منابع در بین نواحی، مزیت توزیع برای محرومتـرین نـواحی
منظور شود، در این صورت وضعیت موجود توزیـع درآمـد و تحصـیل در بـین نـواحی
چهل گانۀ شهر مشهد دلالت روشنی بر وجود نابرابری غیرمنصفانه در این شهر دارد.

چکیده مجموعه های فازی مقوله هایی با حد و مرزهای نامعین و همپوشان هستند. در مجموعه های کلاسیک،هر شیئی یا عضو مجموعه هست یا نیست،ولی اشیا می توانند در آن واحد تا حدی عضو بیش از یک مجموعه ی فازی باشند.بسیاری از مفاهیم علوم اجتماعی همین ویژگی را دارند.نظریه مجموعه های فازی روش هایی را برای بررسی سیستماتیک چنین مفاهیمی ارائه میکند. در این مقاله،مزیتهای تکنیک فازی بر روش های مرسوم تحلیل آماری در پژوهش های اجتماعی با تحقیق در مورد یکی از کلیدی ترین و پرمناقشه ترین متغیرهای اجتماعی،یعنی مفهوم منزلت شغلی بررسی شده است.در این مقاله یک رتبه بندی فازی از منزلت  مشاغل در شهر رشت ارائه می شود که هم صرفا مبتنی بر نتایج به دست آمده از قضاوت ذهنی پاسخ گویان و مطابق با نظر آنان بوده و هم در همان حال با توزیع فازی امکان بین صفر و یک، رتبه بندی جزئی درون هر مقوله اصلی را نیز به دست می دهد.نتیجه نهایی ماتریسی 92*5 است در آن 92 تعداد مشاغل و 5 تعداد مقولات اصلی رتبه بندی منزلتی هستند.در این دسته بندی ماتریسی ،هر شغل در عوض اشغال تنها یک جایگاه در طیف"عالی تا خیلی پایین" تا حدی به همه این جایگاه دها تعلق دارند.به این ترتیب، این اشکال اساسی در متدهای تحلیل خوشه ای ،که در آنها تغییر در متد و تعداد مشاغل منجر به دسته بندیهای متفاوتی می شود،تا حد زیادی برطرف گردیده و در واقع بازنمایی بهتری از واقعیت ممکن می شود.