مجله مطالعات اجتماعی ایران

چکیده با شروع همه‌گیری بیماری کوویدـ19، به‌موازات تغییرات اقتصادی و اجتماعی در جوامع، حوزۀ خصوصی نیز از این تغییرات بی‌‌بهره نمانده ‌است. فشار اقتصادی ناشی از بیکاری هر یک از زن یا مرد در خانواده، افزایش نقش‌های مراقبت‌‌کنندگی در مقابل بیماری، بار نقشی آموزش از راه ‌دور کودکان بر روی والدین به تغییرات متفاوتی در حوزۀ خانواده به‌ویژه درمورد نقش‌های جنسیتی زنان منجر شد. این مقاله با مطالعۀ تطبیقی داده‌های کشورهای دیگر در این حوزه و با روش کیفی بر آن است تا برپایۀ نظریۀ اخلاق مراقبت در زنان، الگوی فشار نقش‌‌های چند‌گانۀ ناشی از بیماری کرونا را بر زنان به‌تصویر کشد. یافته‌های تطبیقی متفاوت نشان‌ می‌دهدکه زنان نه‌تنها در معرض ازدست‌دادن نقش شغل خود هستند، بلکه با توجه به اخلاق مراقبت در آنان، نقش‌‌های والدگری را بیش از گذشته بر دوش می‌کشند. بنابراین شکاف جنسیتی بزرگی میان زنان و مردان وجود دارد و تفاوتی میان داده‌های حاصل از کشورهای توسعه‌یافته و در حال‌توسعه‌ نیست.

چکیده همه‌گیری کرونا پیامدهای بسیاری برای تمام افراد در تمام جوامع داشت. تحقیق حاضر به بررسی تجارب زنان سالمند می‌پردازد. روش تحقیق از نوع کیفی و برپایۀ «نظریۀ داده‌بنیاد» است. تعداد بیست نمونه به‌صورت هدفمند از طریق نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شدند و مصاحبه‌ها تا رسیدن به مرحلۀ اشباع نظری ادامه داشتند. تجزیه و تحلیل داده‌ها از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت و مدل پارادایمی ‌شامل شرایط علّی (ساخت ‌ذهنی ‌کنشگر)، زمینه و بستر (ساخت ‌اجتماعی ‌کنشگر)، شرایط مداخله‌گر (ساخت انگیزشی کنشگر)، راهبردها (راهبردهای فعالانه، انفعالی و اجتناب‌مدار)، و پیامدها (پیامد مثبت و منفی) هستند. مقولۀ هسته‌ای «اثر تجمعی تعاملی نظام ذهنی، اجتماعی، انگیزشی بر کنش» شناخته شد. نتیجۀ تحقیق حاکی از آن است که تجربۀ زیستۀ زنان سالمند، برساختۀ تأثیرات ساخت ذهنی، اجتماعی و انگیزشی بر روی کنش‌های آنان است.