مجله مطالعات اجتماعی ایران

چکیده زمینه و هدف: طلاق به‌عنوان یکی از چالش‌های برجسته اجتماعی در ایران معاصر، پیامدهای چندوجهی بر سلامت روانی، روابط بین‌فردی و ساختار خانواده برجای می‌گذارد. روش و داده‌ها: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش نظریه مبنایی انجام گرفت. مشارکت‌کنندگان شامل ۳۰ نفر از مردان و زنان مطلقه ساکن شهر اراک بودند که با معیارهای تنوع در سن، تحصیلات، مدت زندگی مشترک و علت طلاق انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. یافته‌ها: بر اساس مدل پارادایمی پژوهش، مقوله هسته‌ای «فقدان عشق و سردی عاطفی» نیروی محرک اصلی طلاق در اراک است. شرایط علی شامل تعارضات خانوادگی، بدبینی و روابط فرازناشویی؛ شرایط زمینه‌ای فشارهای اقتصادی، تجمل‌گرایی و کشمکش سنت‑مدرنیته؛ و شرایط مداخله‌گر مشکلات جنسی، ازدواج شتاب‌زده و کم‌مهارتی ارتباطی می‌باشند. راهبرد غالب، تعارض‑محور است و پیامدها به مثبت (رهایی، استقلال) و منفی (انگ، تنهایی، افسردگی) تقسیم می‌شوند. بحث و نتیجه‌گیری: مدل پارادایمی حاصل از این پژوهش، طلاق در اراک را نه یک رویداد آنی، بلکه فرایندی تدریجی نشان می‌دهد که در هم‌تنیدگی عوامل فردی، بین‌فردی و ساختاری شکل می‌گیرد. برجستگی مقوله «سردی عاطفی» در هر دو گروه جنسی، لزوم توجه به برنامه‌های آموزش مهارت‌های عاطفی و ارتباطی پیش از ازدواج و در طول زندگی مشترک را آشکار می‌سازد. تفاوت‌های جنسیتی در اولویت‌بندی علل، حاکی از نیاز به مداخلات متمایز برای مردان و زنان است.

چکیده در سال‌های اخیر موضوع نارضایتی جنسی بسیار مورد توجه قرار گرفته و بر شیوع بالای آن در بین زوجین و همچنین تاثیر آن بر بیشتر طلاق ­ها تاکید شده است. پرسش اصلی این پژوهش این است که میزان شیوع نارضایتی جنسی در بین زوجین چقدر است و نارضایتی جنسی چه تاثیری بر زندگی و جدایی زوجین دارد؟ این پژوهش با استفاده از تحلیل ثانویه داده های پیمایش ملی خانواده انجام شده است. جامعه آماری شامل افراد متاهل یا بی همسر بر اثر طلاق در شهرهای کشور و حجم نمونه 2850 نفر بوده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که نارضایتی جنسی در بین زوجین حدود 9 درصد است و تاثیر تعیین کننده و قابل توجهی بر وقوع طلاق ندارد؛ بطوریکه تنها 10 درصد از افرادی که نارضایتی جنسی دارند احتمال جدایی از همسرشان را زیاد ارزیابی کرده اند. همچنین تنها حدود 4 درصد از زوجین اختلافات جنسی خود را با همسرشان خیلی زیاد و حدود 10 درصد آن را زیاد اعلام کرده اند. بررسی عوامل طلاق در بین افراد بی همسر بر اثر طلاق نیز نشان می دهد عواملی مانند اعتیاد، دخالت خانواده­ ها، نداشتن علاقه و عدم وفاداری عوامل مهمتری بوده ­اند و مسائل جنسی صرفاً علت 1.3 درصد از طلاق ­ها بوده است. بنابراین در مجموع، نارضایتی جنسی نه مسئله شایعی در بین زوجین است و نه عامل تعیین­ کننده ­ای در گرایش به  طلاق در کشور.
 

چکیده طلاق یکی از آسیب‌های مهم در زندگی‌های خانوادگی است. اهمیت طلاق به‌حدی است که می‌توان سلامت خانواده و تغییراتی را که در پایداری آن پدید می‌آید، به‌واسطة شاخص‌های طلاق به‌دست آورد، اما به این موضوع کمتر توجه شده است که طلاق و وضعیت خانواده را نمی‌توان همواره سیاه یا سفید دید. وضعیت اغلب خانواده‌ها ازحیث سلامت و استحکام خاکستری است. به‌بیان دیگر، باید طیفی را در نظر گرفت که یک‌سوی آن خانوادة کاملاً سالم و پایداری قرار دارد که در آن احتمال و خطر طلاق نزدیک به صفر است، و در سوی دیگر، به‌هم‌ریختگی سامان خانواده و طلاق وجود دارد. تحقیق حاضر با نمونه‌ای 1200 نفری از زنان متأهل تهرانی انجام شده است. ابزار تحقیق پرسش‌نامه‌ای است که خجسته‌مهر و تکریمی برای زوج‌های طلاق‌گرفته اجرا کرده‌اند. متناسب با ابعاد متغیر خطر طلاق، نوعی گونه‌شناسی با توجه به تهدیدهای خانواده و خطر طلاق به‌دست آمده است. مهم‌ترین یافتة تحقیق، ارائة گونه‌شناسی خطر طلاق در خانواده‌های عادی بوده است. در این تحقیق روشن شد که با ثابت‌نگاه‌داشتن متغیر قشر اجتماعی یا کنترل‌کردن آن، بین متغیرهای میزان تهدیدهای خانواده و خطر طلاق، هم‌بستگی بسیار ضعیفی برقرار می‌شود؛ بنابراین، ممکن است با خانواده‌هایی مواجه باشیم که با وجود سطح تهدید بالا، خطر طلاق در آنها اندک است یا برعکس.  

چکیده نگرش به طلاق همچون آیینه‌ای است که اوضاع فرهنگی و اجتماعی جامعه را بازتاب می‌دهد. این موضوع می‌تواند در کاهش کیفیت زندگی زناشویی و احتمال بروز طلاق در زندگی همسران نقش مؤثری داشته باشد. هدف اصلی پژوهش حاضر، فراتحلیل مطالعات انجام‌شده دربارة نگرش به طلاق و نیز تبیین عوامل مؤثر بر این نگرش است. پژوهش حاضر از روش فراتحلیل کیفی بهره می‌جوید. بدین‌منظور، کلیۀ مطالعات انجام‌شده درقالب پایان‌نامه، مقالة علمی و طرح پژوهشی در طی سال‌های 1382 تا 1394، که درمجموع، پس از بررسی، چهارده اثر برآورد شد، با بیشترین ارتباط محتوایی با موضوع تحقیق انتخاب و به‌صورت تمام‌شماری مطالعه، فیش‌برداری و تحلیل شدند. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که سطح بالای تحصیلات، استفاده از اینترنت و داشتن ماهواره، طبقة اجتماعی سطح بالا، تفاوت‌های اجتماعی و فرهنگی همسران، تعارض در خانواده، کم‌رنگ‌شدن نقش اقتصادی مرد و کوچک‌شدن ابعاد خانواده، ازجمله عوامل مؤثر در نگرش مثبت به طلاق هستند. عواملی مثل پای‌بندی به مذهب، سنت‌گرایی، پرهیز جنسی، رضایت زناشویی، نبودنِ طلاق در خانواده، و سرمایة اجتماعی در ایجاد نگرش منفی به طلاق مؤثرند. نگرش مثبت به طلاق، روند نسبتاً فزاینده و روبه ‌رشدی را نشان می‌دهد. این روند محصول تسلط فردگرایی و لیبرالیسم، کاهش کنترل‌های نهادی، غلبة ارزش‌های فوق‌مادی، سبک زندگی مدرن، ورود زنان به بازار کار و عدم تعادل هزینه‌‌ـ‌‌فایدة ازدواج است. درمجموع، به‌نظر نمی‌رسد میزان روبه‌رشد طلاق و نگرش مساعد به آن، نشان‌دهندة ناخرسندی عمیق از نفس ازدواج باشد، بلکه نشانة عزم راسخ‌تر برای تبدیل ازدواج به رابطه‌ای پرثمر و رضایت‌بخش است. چنین تحولی متعلق به عصری است که با بازاندیشی مشخص می‌شود؛ یعنی عصری که در آن کنش‌ها و باورهای ما دائماً بررسی می‌شود. 
 

چکیده افزایش نرخ طلاق در ایوران زمینوه سواز مطالعوات و بررسویهوای سوازمانهوای مورتبط، محققوین و
جامعهشناسان به منظور یافتن علل موثر گردیده است. بر مبنای مستندات مرکز آمار ایران نسبت طلاق
به ازدوا از 7/9طلاق به ازاء هور صود ازدوا در 6573بوه 60 /6در سوال 6513و 61/5در 6592
افزایش یافته است (مرکز آمار ایران، .)6596
مطالعه حاضر با بهره گیری از تکنیوکهوای داده کواوی و تحلیول فضوایی بوه دنبوال شوناخت الگووی
تأثیرگذاری عوامل فردی و اشتغال در میان جمعیت مطلقه است. دادههای مورد استفاده در این مطالعه
شامل نمونه 572نفری از جمعیت مطلقه استان فارس در نمونه شماری مبسوو سرشوماری عموومی
نفوس و مسکن 6513می باشد. بر مبنای تعریف مرکز آمار ایران 06126نفر بدون همسر بر اثر طلاق
سرشماری 6513بودهاند که جمعیت نمونه این مطالعه از بین زنان و مردان در سوطح 01شهرسوتان
استان فارس استبرا گردید. نتایج این بررسی نشان داد که مه ترین ویژگی در بوین زنوان مطلقوه،
اشتغال و سطح تحصیلات آنان میباشد که در نواحی شهری و کلانشهرها افزایش دو عامل یواد شوده
کاملاً از تمرکز مکانی برخوردار است. شهرستانهای با سطح تحصیلات پایین، بیکاری و محودودیت در
فرصتهای شغلی مه ترین کانون تمرکز مردان مطلقه است. بررسوی الگووی توزیوع فضوایی جمعیوت
مطلقه در نواحی شهری و روستایی نیوز نشوان داد عمودهتورین کوانونهوای تمرکوز جمعیوت مطلقوه
استانهای مرکزی کشور و مه ترین کانونها در نواحی روستایی نیز در حاشیه کشور در مناطق جنوب،
جنوب شرق و شمال غرب کشور استقرار دارند.