منطق فازی ابزاری جهت ساخت و سنجش مفاهیم در علوم اجتماعی
دوره 8، شماره 3، پاییز 1393، صفحه 47-64
باقر ساروخانی، شیوا صادقیپور
چکیده مفاهیم اجتماعی بر معانی فهمیدهشدهای دلالت دارند که میتوان آنها را در "مصادیق"[1] مشخص و مطالعه کرد. بنابراین، مفاهیم اجتماعی از دوپارة ذهنی[2] و عینی[3] تشکیل شدهاند. بهعبارت دیگر، وجود رابطة دیالکتیکی بین ذهن و عین است که مفهوم اجتماعی را میسازد. گاه چگالی تأثیر پارة ذهنی بالاتر است و گاه پارة عینی، اما در هردو صورت، درجهای از چگالی تأثیر پارة دیگر نیز در مفهوم وجود دارد. بنابراین، درباب مفاهیم اجتماعی با درجاتی از انتزاع[4] و انضمام[5] روبهرو هستیم که سببساز وجود نوعی ابهام در صدق معنا به مصداق میشود. بهعبارت دیگر، بهجای حالات دوگانة "صدق"/"عدم صدق" با حالات چندگانة "درجات صدق" مواجهیم که میتوانند در موقعیتهایی بین حالات دوگانة مزبور قرار گیرند. ازاینروست که رویکرد مبتنی بر منطق فازی[6] در ساخت و سنجش این مفاهیم میتواند مؤثر واقع شود. بهطورکلی، توانایی رویکرد مبتنی بر منطق فازی در ساخت و سنجش مفاهیم اجتماعی را میتوان در موارد زیر بیان کرد: امکان سنجش درجة انطباق مصادیق تجربی با معانی مفاهیم جامعهشناختی1. امکان سنجش دو ویژگی مقولهای[1] و بُعدی[2] در یک مفهوم. امکان ساخت و سنجش مفاهیم هیبرید (ترکیبی) جدید براساس وجود درجاتی از صدق چند معنا در یک مصداق. امکان سنجش درجة اجماع[3] مکاتب و نظریههای مختلف درباب یک مفهوم.
تحلیل فازی اعتماد سیاسی استادان دانشگاه
دوره 7، شماره 2، تابستان 1392، صفحه 59-86
محمدحسین پناهی، سعیده امینی، علی ساعی، تینا روشن
چکیده در این نوشتار اعتماد سیاسی استادان دانشگاه مورد تحلیل قرار گرفته است. پرسش
این مقاله آن است که اعتماد سیاسی استادان دانشگاه چگونه قابلتبیین است؟ ساختار
منطقی نظری متن حاضر به این صورت فرموله شده است که «کیفیت حکمرانی علت
لازم برای اعتماد سیاسی است.» روش گردآوری دادههای این پژوهش پیمایش
اجتماعی فازی و روش ارزیابی فرضیۀ شرط لازم تکنیک سازگاری و پوشش است.
گزاره های مشاهده ای دلالت برآن دارند که کیفیت حمکرانی بهمثابۀ شرط لازم برای
اعتماد سیاسی رد میشود. براساس شواهد موجود کیفیت حمکرانی بهمثابۀ شرط کافی
پذیرفته میشود. بنابراین، یافتههای تجربی به اصلاح دستگاه نظری فرمولهشده به
صورت «کیفیت حکمرانی علت کافی برای اعتماد سیاسی است» منجر شده است.
ارزش شاخص سازگاری بین دو مجموعۀ کیفیت حکمرانی و اعتماد سیاسی برابر با
3/51است
کاربرد مجموعه های فازی برای رتبه بندی منزلت مشاغل در شهر رشت 1385
دوره 1، شماره 2، تابستان 1385، صفحه 7-38
حسن چاوشیان، علی ستوده چوبری
چکیده مجموعه های فازی مقوله هایی با حد و مرزهای نامعین و همپوشان هستند. در مجموعه های کلاسیک،هر شیئی یا عضو مجموعه هست یا نیست،ولی اشیا می توانند در آن واحد تا حدی عضو بیش از یک مجموعه ی فازی باشند.بسیاری از مفاهیم علوم اجتماعی همین ویژگی را دارند.نظریه مجموعه های فازی روش هایی را برای بررسی سیستماتیک چنین مفاهیمی ارائه میکند. در این مقاله،مزیتهای تکنیک فازی بر روش های مرسوم تحلیل آماری در پژوهش های اجتماعی با تحقیق در مورد یکی از کلیدی ترین و پرمناقشه ترین متغیرهای اجتماعی،یعنی مفهوم منزلت شغلی بررسی شده است.در این مقاله یک رتبه بندی فازی از منزلت مشاغل در شهر رشت ارائه می شود که هم صرفا مبتنی بر نتایج به دست آمده از قضاوت ذهنی پاسخ گویان و مطابق با نظر آنان بوده و هم در همان حال با توزیع فازی امکان بین صفر و یک، رتبه بندی جزئی درون هر مقوله اصلی را نیز به دست می دهد.نتیجه نهایی ماتریسی 92*5 است در آن 92 تعداد مشاغل و 5 تعداد مقولات اصلی رتبه بندی منزلتی هستند.در این دسته بندی ماتریسی ،هر شغل در عوض اشغال تنها یک جایگاه در طیف"عالی تا خیلی پایین" تا حدی به همه این جایگاه دها تعلق دارند.به این ترتیب، این اشکال اساسی در متدهای تحلیل خوشه ای ،که در آنها تغییر در متد و تعداد مشاغل منجر به دسته بندیهای متفاوتی می شود،تا حد زیادی برطرف گردیده و در واقع بازنمایی بهتری از واقعیت ممکن می شود.
