مجله مطالعات اجتماعی ایران

چکیده مسئولیت اجتماعی نشان‏ می‎دهد که انسان‏ها به عنوان موجوداتی اجتماعی نمی‏توانند نسبت به حیات همنوعان خود بی‏تفاوت باشند. در نسبت کنش‏های نوع‏دوستانه با اندیشه اجتماعی باید گفت که این کنش‏ها در سیر تاریخِ تفکرِ اجتماعی، سوژه مناسبی برای اندیشه‏ورزی بوده است. دورکیمِ جامعه‏شناس، سینگرِ فیلسوف اخلاق و ژیژکِ فیلسوف سیاسی از جمله متفکرینی هستند که درباب مسئولیت اجتماعیِ نوع‎دوستی نظریه‏پردازی کرده‏اند. پژوهش حاضر می‏خواهد که با رویکردی تطبیقی، مسئولیت اجتماعیِ خیرخواهی را در منظومه فکری این سه اندیشمند تحلیل کند.
این پژوهش با رویکردی تطبیقی و ذیل سنت کیفی و از نوع موردمحور و با موارد کم یا همان N کوچک (تمرکز بر سه متفکر) انجام شده است.
پس از بررسی آثار این سه متفکر، تعداد 10 مؤلفه (پروبلماتیک متفکر، اهمیت و ضرورت عدالت اجتماعی، همراهی و همدلی متفکر با خیریه و خیریه‏گرایی، سویه‏های منفی خیریه و خیریه‏گرایی، و...) شناسایی و به شکل تطبیقی مورد تحلیل قرار گرفت.
ترسیم منظومه فکری سه متفکر منتخب در یک پیوستار نشان می‏دهد سینگر(با رویکردی مثبت‏نگر، ایجابی، خوش‏بین و امیدوار) در سمت راست، ژیژک (با رویکردی امتناعی، تهاجمی، نفی‏گرایانه و بدبینانه) در سمت چپ و دورکیم نیز (با رویکردی مشروط، انتقادی و اخلاقی) در میانه جانمایی می‏شوند.