مجله مطالعات اجتماعی ایران

چکیده نظام خوراکی، پخت‌وپز و شیوه‌های مصرف خوراک، افزون بر نیاز زیستی بر روابط خویشاوندی، فرهنگی و اجتماعی، باورهای ملی و دینی، اسطوره‌شناختی و زیبایی‌شناختی استوار است؛ بنابر این، ساختار فرهنگی نظام خوراکی، باورها و آیین‌های آن، کاربردی دوگانه و رویکردی تقابلی دارد که برخاسته از کارکردهای ساختار فرهنگی و روابط اجتماعی است و در ساختارهای تقابل طبیعت و فرهنگ، کوچ‌نشینی و یکجانشینی، خام و پخته، مرد و زن، غلات و روغن، نان و گوشت خودنمایی می‌کند. خوراک و نظام ‌خوراکی در منطقۀ هورامان، نقش‌مایة فرهنگی، اجتماعی، آئینی و باورمندانه در سویه‌های هویّت دینی و ملی، اسطوره‌شناختی و زیبایی‌شناختی در یک نظام دوگانه و تعامل تقابلی دارد. این مقاله ویژگی‌ها و جایگاه خوراک را در ساختار فرهنگی منطقۀ هورامان با رویکرد ساختار انسان‌شناختی مبتنی بر مطالعۀ کیفی و کار میدانی، مشاهدۀ مشارکتی، مصاحبه‌های باز، روش‌ مردم‌نگاری کتابخانه‌ای و استفاده از منابع انسان‌شناسی خوراک در منطقۀ هورامان بررسی کرده‌است. دستاورد پژوهش نشان می‌دهد، خوراک افزون بر نیاز جسمانی، ساختاری دارد که بخشی از سازه‌های فرهنگی منطقة هورامان است و کاربردی مردم‌شناختی دارد؛ چنانکه نقشی سازنده در قواعد، اصول و ارز‌ش‌های حاکم بر نظام فرهنگی منطقة هورامان دارد و بخشی از باورهای ملی و دینی و ارزش‌ها و آیین‌های فرهنگی و اجتماعی این منطقه را می‌سازد.