بازنمایی اعتیاد زنان در اسناد سیاستی کشور و چشمانداز آینده
دوره 18، شماره 3، پاییز 1403، صفحه 59-82
https://doi.org/10.22034/jss.2025.2047101.1876
سمیه سلیمانی، سید حسین سراج زاده، صلاح الدین قادری
چکیده مواجهه با مصرف مواد مخدر در اکثر جوامع، با توجه به فراوانی بالای اعتیاد مردان نسبت به زنان، بیشتر یک پدیده مردانه بوده است و تفاوتهای جنسیتی در این حوزه لحاظ نمیشده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل اسناد بالادستی و برنامهها و سیاستهای کلی حوزه مواد مخدر و اعتیاد، به دنبال بررسی و ایجاد حساسیت جنسیتی در این حوزه است.
این پژوهش از نوع کیفی است که اسناد سیاستی در حوزه مواد مخدر و اعتیاد در ایران در فاصله سالهای 1384 تا 1397 ، با تکنیک تحلیل مضمون مطالعه شدهاند. بر اساس یافتههای پژوهش، متناسب با افزایش میزان سهم زنان در حوزه اعتیاد و حساسشدن بیشتر جامعه نسبت به برابری جنسیتی و مسائل زنان، آگاهی و حساسیت جنسیتی در برنامهها و اسناد هم بیشتر دیده میشود. اما این حساسیت هنوز به صورت متناسب و کافی در اسناد سیاستی انعکاس پیدا نکرده است و اکثر اسناد سیاستی و برنامههای حوزه مواد مخدر بدون تفکیک جنسیتی است.
این امر باعث میشود برنامههای مواجهه، کنترل، کاهش آسیب و درمان اعتیاد بدون لحاظ کردن ویژگیها و شرایط زنان طراحی و اجرا شود. درنتیجه، اسناد سیاستی مانعی برای مواجهه واقعگرایانه با پدیده اعتیاد زنان هستند. حوزه سیاستگذاری و برنامهریزی اعتیاد باید معطوف به برنامهها و الگوهایی باشد که به ویژگیهای جنسیتی زنان حساس باشند و آنرا در حوزه پیشگیری، درمان و کاهش آسیب مورد توجه قرار دهند.