نویسنده = مفاخری، صباح الدین

بررسی تعاملات شهری؛ پویایی رفتار اجتماعی در فضاهای عمومی سنندج

دوره 18، شماره 2، تابستان 1403، صفحه 153-179

https://doi.org/10.22034/jss.2025.2024704.1831

صباح الدین مفاخری، مسعود گلچین

چکیده فضاهای عمومی نقش حیاتی در شکل­دهی به بافت اجتماعی یک شهر و تقویت تعاملات بین ساکنان متنوع آن دارند. مطالعات نشان داده‌اند که خیابان‌ها و فضاهای عمومی طراحی شده با زیرساخت اجتماعی قوی می‌توانند به کاهش تنش‌های روزمره کمک کرده و درک اجتماعی را ترویج دهند. این فضاها به عنوان نقاط دیدار عمومی عمل می‌کنند که افراد دارای پیشینه­های مختلف در آنجا همزیست می‌شوند، ایده‌ها را تبادل می‌کنند و در تعاملات اجتماعی شرکت می‌کنند؛ این امر منجر به سرزندگی فضاهای شهری می‌شود.
این مطالعه به روابط پیچیده بین وضعیت‌های ذهنی افراد، پویایی­های رفتار اجتماعی و عوامل محیطی موثر بر رفتار می‌پردازد. برای دستیابی به این هدف، نقش زیرساخت­های اجتماعی، در شکل­گیری روابط با غریبه‌های شهری مورد بررسی قرار گرفته و مفاهیم ارزشمندی را در ترویج مراقبت اجتماعی، احترام و همزیستی مسالمت‌آمیز در محیط‌های شهری ارائه می­دهد. نظر به تفکیک دو شیوه رفتار با غریبه­های شهری، به روشن کردن تأثیر عوامل مختلف بر شیوه­های دانایی خیابان و آداب خیابان پرداخته شده است.
سنندج، به عنوان شهری که تجربه رشد سریع جمعیت و تنوع جمعیتی را داشته، محیطی منحصر به فرد برای مطالعه همزیستی شهری ارائه می‌دهد. ساکنان، به واسطه مهاجرت از مناطق مختلف داخل و خارج استان کردستان به این شهر، پیشینه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی متنوعی را به همراه دارند. این تنوع نه تنها منظر اجتماعی شهر را غنی می‌کند بلکه فرصت‌هایی برای تعاملات و تبادلات فرهنگی فراهم کرده است.
مقاله حاضر، در چارچوب مطالعه زندگی عمومی در خیابان‌های سنندج و با هدف روشن کردن الگوهای رفتاری شهروندان در بین غریبه‌های شهری انجام شده و ضمن پرداختن به وضعیت همزیستی، موارد موثر بر تعاملات خیابانی را مورد بررسی قرار داده و توانسته است به درکی از چالش‌های پویایی اجتماعی شهری و مکانیسم‌های تعاملات در دنیای غریبه­ها دست پیدا کند.
با استفاده از روش‌هایی نظیر ضرایب همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر، سعی گردیده است عوامل پنهانی که بر رفتار غریبه‌های شهری تأثیر می‌گذارند و تعاملات آن‌ها با محیط عمومی شهر را کشف نماید. این چارچوب نظری به محققان امکان می‌دهد تا تعامل بین کنش فردی، اصول اجتماعی و تنظیمات فضایی در شکل‌دهی تجربه شهری را تحلیل کنند.