مجله مطالعات اجتماعی ایران

چکیده تحولات ساختاری و ارزشی ایجادشده در جامعه، مناسبات درونی خانواده ازجمله نحوة مواجهه و مناسبات نسلی با سالمندان را دستخوش تغییر کرده است. با ابتنای بر این جریان، پژوهش حاضر به توصیف عمیق تجارب سالمندان از طردشدگی در روابط خانوادگی می‌پردازد. این پژوهش با روش‌شناسی کیفی، روش پدیدارشناسی توصیفی، روش نمونه‌گیری هدفمند با استراتژی حداکثر تغییرات و تکنیک مصاحبة عمیق نیمه‌‌ساختاریافته با 12 نفر از زنان و مردان سالمند 60 سال و بالاتر شهر کرج انجام گرفت و مصاحبه‌ها با استراتژی پیشنهادی کولایزی تحلیل شدند. نتایج حاصل از تحلیل تجارب زیستة سالمندان از طردشدگی در روابط خانوادگی، در چهار تم نوظهور شامل «احساس حذف‌شدگی»، «تنهایی و فقدان حک‌شدگی اجتماعی»، «زندگی با استیگمای (داغ ننگ) سنی» و «رنج‌بُردن و ترس از سَربارشدن» به دست آمد. پدیدة محوری تحقیق که دلالت بر ذات فراگیر تجربة طرد سالمندان در روابط خانوادگی دارد، سالمندی و بازتولید طرد بود که حاکی از آن است که طردشدگی سالمندان یک کلّیت با مجموعه‌ای از عناصر متداخل و با رابطة دیالکتیک و سیّال است که طردشدگی در یکی از ابعاد آن، سبب طردشدگی در سایر ابعاد هم می‌‌شود.