مجله مطالعات اجتماعی ایران

چکیده بررسی نقش مؤلفه ­های قدرت در تداوم تمایز بین طبقه­ اجتماعی عوام از خواص در دوره­ مشروطه به عنوان اولین تجربه­ ملت ایران در داشتن حکومت قانون، مسأله­ اصلی این پژوهش است. رویکرد پژوهش تحلیلی است و داده‌ها براساس ساختارگرایی تکوینی بوردیو مورد تجزیه و تحلیل قرار می­گیرند. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که در ایجاد یک مفهوم و شکل دادن به ذهنیت­ ها، نوع گفتمان حاکم بر جامعه، منش، خُلق و خوها و عادات واره ­ها در کنار ابعادگوناگون قدرت سیاسی و اقتصادی نقش اثرگذاری دارد و لزوماً برای ایجاد یا تثبیت یک وضعیت در جامعه این تنها قدرت ابزاری نیست که اثر بخشی دارد بلکه از آنجا که سلطه­ اجتماعی هرگز و برای همیشه تضمین شده نیست به همین دلیل همیشه باید با نوعی تلقین همراه است و این تلقین در قالب گفتمان و خلق مفاهیم شکل می­گیرد. از این رو ما شاهد تداوم تمایز جامعه­ عوام از جامعه­ خواص در دوره مشروطه هستیم که یکی از پیامدهای آن ناکامی نظام مشروطه در اجرای برابری قانون برای آحاد ملت ایران بود.