مجله مطالعات اجتماعی ایران

چکیده مسأله این پژوهش ناظر بر توزیع قدرت در شبکه روابط نخبگان سیاسی در ایران پساانقلاب است. دستگاه نظری تحقیق معطوف به بررسی توزیع قدرت سیاسی است. به لحاظ تجربی نیز با بهره‌مندی از رویکرد روشی تحلیل شبکه­، ساخت شبکه‌روابط و نوع توزیع قدرت در میان نخبگان سیاسی بررسی شده است. در این مطالعه ساخت شبکه قدرت ناظر بر قوه مجریه و اعضای هیئت دولت‌های هفتم تا دهم است. 
شواهد تجربی این مطالعه بیانگر آن است که ساختار شبکه روابط نخبگان سیاسی در تمامی دولت‌های مورد بررسی از انسجام و تراکم بالایی برخوردار بوده است. داده‌های موجود دلالت بر آن دارد که آشنایی و وجود ارتباطات مشترک نقش مهمی در تحرک سیاسی و دستیابی به قدرت در میان نخبگان داشته و در این میان پیشینه روابط کاری برآمده از ریشه‌های آشنایی تاریخی در مبارزات انقلابی و جنگ بیش از انواع دیگر ارتباطات، در شکل‌گیری شبکه روابط نخبگان سیاسی نقش داشته است. روند ساخت شبکه‌روابط نیز نشان از تمرکزگرایی بیشتر در دولت­های هشتم و دهم، به ویژه در روابط حزبی دارد که حاکی از شکل‌گیری احزاب دولتی است. نکته مهم اما آن است که برغم تجانس و همسان­گزینی بالا در شبکه روابط نخبگان سیاسی، ساختار شبکه روابط دولت‌ها، فضای دو قطبی در ساحت سیاسی جامعه ایران را بازنمایی می‌کند.

چکیده اعتماد بیماران به پزشکان و نظام درمان یکی از موضوعات اساسی در پژوهش‌های جامعه‌شناسی پزشکی در دو دهۀ اخیر است. با گسترش پرشتاب تقاضا برای دریافت خدمات طب مکمل و جایگزین در سطح جهانی، مطالعات پژوهشی فراوانی پیرامون این مسئله صورت گرفته که زمینه‌ها و علل اعتماد به این طب‌ها را مورد بررسی قرار داده است. در ایران نیز روند مشابهی در اقبال به اقسام طب‌های مکمل و جایگزین تجربه می‌شود که در خور پژوهش‌های جامعه‌شناسانه است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش روایت‌پژوهی و انجام بیست و نه مصاحبۀ روایی با بیمارانی که تجربۀ درمان با طب‌های جایگزین را داشته‌اند، به این سؤال پاسخ می‌دهد که در روایت تجربۀ بیماری، اعتماد به نظام درمانی جایگزین چگونه شکل می‌گیرد و چه سنخ‌هایی از آن قابل شناسایی است. بدین منظور با بهره‌گیری از آرای گیدنز، چالش اعتماد به طب مدرن به مثابه نظام کارشناسی و بازسازی اعتماد به نظام درمانی جایگزین مورد بررسی قرار گرفته، و در نهایت، با تحلیل تماتیک یافته‌های پژوهش، پنج سنخِ «اعتماد تدریجی»، «اعتماد نهادی»، «اعتماد مبتنی بر درمانگر»، «اعتماد معرفت‌شناختی»، و «اعتماد مبتنی بر تجربۀ زیستۀ دیگران» از یکدیگر متمایز شده ‌است. همچنین برساخت طب جایگزین به مثابه «طب بی آسیب» و «طب آسان» به عنوان زمینه‌های مؤید اعتماد به طب مکمل و جایگزین مورد توجه قرار گرفته است.
 
 

چکیده مایه خوشوقتی است که اولین شماره  از دوره‌ی دهم سال 1395 مجله مطالعات اجتماعی ایران را تقدیم علاقه مندان به مطالعات اجتماعی و جامعه شناسی می کنیم.
مجله مطالعات اجتماعی ایران دومین مجله انجمن جامعه شناسی ایران است که به صورت نیمه متمرکز و با همکاری گروه های علوم اجتماعی و جامعه شناسی دانشگاه ها یا گروه های تخصصی و دفاتر استانی انجمن جامعه شناسی ایران منتشر می‌شود و در هر شماره به موضوعی ویژه و یا به مسائل اجتماعی منطقه‌ای خاص می پردازد. هدف از شیوه نیمه متمرکز انتشار مجله، جلب مشارکت گسترده تر همکاران و پژوهشگران در تولید و انتشار مقاله های علمی- پژوهشی است.
مجموعه‌ی پیش رو نخستین مجموعه‌ی مقالات علمی-پژوهشی منتشره در چارچوب حوزه‌ی تخصصی جامعه شناسی انقلاب و جنبش‌های اجتماعی را در معرض دید دانشگاهیان و خوانندگان ایرانی قرار می دهد. گروه علمی "جامعه شناسی انقلاب و جنبش‌های اجتماعی" انجمن جامعه شناسی ایران که از سال1380 فعالیت خود را در مجموعه‌گروه‌های علمی-تخصصیِ انجمن جامعه شناسی ایران آغاز کرده، تدارک این شماره از ویژه نامه‌ی مجله مطالعات اجتماعی ایران را بر عهده داشته است. مقالات این ویژه نامه که ادبیات انقلاب را با نگاهی به انقلاب اسلامی ایران رصد نموده‌اند، عبارتند از: "بازشناسی انقلاب­های بزرگ با تأکید بر شاخصه‌ها و ابعاد بین‌المللی آنها"، "مطالعة تطبیقی عواملِ وقوع و پیروزی انقلاب اسلامی ایران و شکست انقلاب مصر"، "شاهِ نفتی: نفت و سقوط رژیم پهلوی"، "انقلاب‌های عربی: مطالعه‌ای تطبیقی‌ـ تاریخی (دلالت‌هایی نظری درباب نظریه‌های متأثر از انقلاب اسلامی)"، "تأملی بر نسبت فمینیسم با انقلاب اسلامی ایران". از نویسندگانی که با این شماره همکاری داشته‌اند، سپاسگزاریم.
در اینجا لازم است از همکارانمان در گروه تخصصی جامعه‌شناسی انقلاب و جنبش‌های اجتماعی به ویژه سرکارخانم دکتر نرگس نیکخواه قمصری سردبیر مهمان ویژه نامه که تلاش فراوانی در فراهم آمدن این شماره داشته اند، سپاسگزاری شود.
در پایان وظیفه خود می‌دانم از جناب آقای دکتر محمدامین قانعی راد، رئیس پیشین انجمن جامعه‌شناسی ایران، که به مدت 6 سال مدیر مسئولی مجله را بر عهده داشتند، قدردانی نمایم.  بی شک مجله مطالعات  اجتماعی ایران موقعیت فعلی خود را مرهون حمایت های ایشان و تلاش های اعضای هیات تحریریه مجله  است.

چکیده

چکیده سومین ویژه‌نامه انگلیسی این مجله با همکاری دفتر انجمن جامعه‌شناسی ایران در استان فارس و بخش جامعه‌شناسی دانشگاه شیراز منتشر می‌شود. آن‌ها که خواننده شماره‌های پیشین مجله مطالعات اجتماعی ایران بوده‌اند استحضار دارند که این مجله، به‌عنوان دومین مجله علمی-پژوهشی انجمن جامعه‌شناسی ایران، به‌صورت نیمه‌متمرکز و با همکاری گروه‌های علوم اجتماعی و جامعه‌شناسی دانشگاه‌ها یا گروه‌های تخصصی و دفاتر استانی انجمن جامعه‌شناسی ایران منتشر می‌شود و در هر شماره به موضوعی ویژه یا به مسایل اجتماعی-منطقه‌ای خاص می‌پردازد. در عین حال، مجله با تصویب هیأت تحریریه مقاله‌های منتخب همایش‌های علمی را هم پس از طی فرآیند داوری منتشر می‌کند. هدف از شیوه غیرمتمرکز انتشار مجله، جلب مشارکت گسترده‌تر همکاران و پژوهشگران در تولید و انتشار مقاله‌های علمی-پژوهشی است. جا دارد از همکاران گرامی دفتر انجمن جامعه‌شناسی ایران در استان فارس و گروه جامعه‌شناسی دانشگاه شیراز، به‌ویژه استاد ارجمند دکتر عبدالعلی لهسایی‌زاده، دکتر بیژن خواجه‌نوری، دکتر علی‌یار احمدی که به ترتیب به‌عنوان سردبیر مهمان، مدیر اجرایی داخلی و مدیر دفتر انجمن در استان فارس، تلاش فراوانی در فراهم آمدن این شماره داشته‌اند صمیمانه سپاسگزاری شود.

چکیده

چکیده هدف مقاله بررسی جایگاه زنان در آرای علامه طباطبایی در تفسیر المیزان است. دیدگاه علامه طباطبایی، در جایگاه یکی از مهم‌ترین مفسران شیعی معاصر، از اهمیت و تأثیر بسیار برخوردار است. پژوهش با استفاده از چارچوب نظری الیزابت شوسلر فیورنزا و با روش هرمنوتیک انتقادی رهایی‌بخش انجام شده است. هرمنوتیک انتقادی رهایی‌بخش دین را واجد عناصر سازنده و رهایی‌بخش برای پاسخگویی به مسائل و مشکلات انسان امروز می‌داند و به کاوش در الاهیات می‌پردازد تا عواملی را که رهایی و توانمندی زنان را موجب می‌شوند بیابد و به‌کار ببندد. مقاله با این پیش‌فرض که نظریة اجتماعی هر متفکر از هستی‌شناسی و انسان‌شناسی او متأثر است، برای آشنایی با نظریة اجتماعی علامه طباطبایی در المیزان، ابتدا نگاه هستی‌شناختی و انسان‌شناختی و سپس نگاه او به زن را بررسی و نقد کرده است. بررسی نگاه هستی‌شناختی و انسان‌شناختی علامه حاکی از آن است که علامه زن را در خلقت موجودی مشابه با مرد و برابر با او در شأن و شخصیت انسانی می‌داند. اما نظریة اجتماعی علامه از هستی‌شناسی و انسان‌شناسی فلسفی او فاصله می‌گیرد. از دیدگاه او، زن و مرد ازمنظر طبیعی با یکدیگر متفاوت هستند و درنتیجة این تفاوت، از حقوق اجتماعی متفاوتی برخوردارند. از مقایسة نگاه هستی‌شناختی و انسان‌شناختی علامه با نظریة اجتماعی او می‌توان دوگانة زن آسمانی-زن زمینی را نتیجه گرفت. علامه در تفسیر خود از زن و مرد عام سخن می‌گوید؛ زیرا همه را در همة زمان‌ها و مکان‌ها تابع وضعیت زیستی‌شان می‌بیند. درحالی‌که در عالم واقع زنان و مردان خاص وجود دارندکه تحت وضعیت اجتماعی، تاریخی و فرهنگی خاص رشد یافته‌اند و تربیت شده‌اند.

چکیده تحلیل شبکه برای مطالعه ساخت اجتماعی، مجموعه‌ای از نظریه ها، مفاهیم، روش‌ها، تکنیک‌ها و ابزارها را ارائه می‌کند. در این مقاله روش تحلیل شبکه اجتماعی با رویکرد شبکه‌ کل[1] مطالعه می‌شود. در این مقاله پس از مرور نظریه شبکه‌های اجتماعی، تحلیل شبکه به‌عنوان روش تحقیق مطالعه می‌شود. برای این کار، نوع داده‌های شبکه‌ای، شیوه‌های جمع‌آوری و اصول و شاخص‌های مورد نیاز برای تحلیل و تفسیر آنها توضیح داده شده است. برای روشن‌تر شدن این روش و نحوه استفاده از آن، نمونه‌ای از تحقیق انجام شده روی اجتماعات توسعه‌دهندگان نرم‌افزارهای آزاد یا متن باز با رویکرد شبکه‌های کل ارائه شده است. در این نمونه تحقیق، علاوه بر توضیح شیوه تحلیل شبکه، نحوه استخراج اطلاعات شبکه‌های آنلاین نیز بیان شده است. در مجموع مقاله نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از تحلیل شبکه برای مطالعه ساخت استفاده کرد.  
[1]. Whole network approach